Πανελλαδικές εξετάσεις 2010: Τα θέματα και οι απαντήσεις τους

Πανελλαδικές εξετάσεις 2010: Τα θέματα και οι απαντήσεις τους

Αυτοαξιολόγηση στο " Όνειρο στο κύμα " του Παπαδιαμάντη

Αυτοαξιολόγηση στο " Όνειρο στο κύμα " του Παπαδιαμάντη

Προτεινόμενα κριτήρια αξιολόγησης για τη Γ΄ Λυκείου στα Αρχαία Ελληνικά, τα Λατινικά και τη Νεοελληνική Γλώσσα

Αυτοαξιολόγηση στη θεωρία της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ΄ Λυκείου

Αυτοαξιολόγηση στο συντακτικό της αρχαίας ελληνικής

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Αυτοαξιολόγηση στη Γραμματική

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Αυτοαξιολόγηση στο συντακτικό των ενοτήτων 40-45

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Αυτοαξιολόγηση στο συντακτικό των ενοτήτων 31-38

Αυτοαξιολόγηση στα Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Ενότητες 21-30

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Διαγώνισμα ενοτήτων 21-30

Το διαγώνισμα περιλαμβάνει ερωτήσεις του τύπου 

"Σωστό-Λάθος" 

και οι μαθητές της Γ΄ Θεωρητικής μπορούν, όταν δώσουν τις απαντήσεις,

να δουν τη βαθμολογία τους

Φιλοσοφικός Λόγος Γ΄ Λυκείου: Πλάτωνος Πολιτεία, 12-13

ΠΗΓΗ:εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 30-12-2009

Φιλοσοφικός Λόγος Γ΄ Λυκείου: Αριστοτέλους Πολιτικά, 13-14

ΠΗΓΗ:εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 28-4-2010

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Επισημάνσεις στο συντακτικό των κειμένων

 
ΠΗΓΗ:εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 28-4-2010

Για τη γλώσσα των Βιζυηνού - Παπαδιαμάντη

Γεώργιος Βιζυηνός

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

ΠΗΓΗ: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Λυκείου (Κατεύθυνσης) , Βιβλίο Καθηγητή

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Στοιχεία Θεωρίας

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήριο αξιολόγησης

Το νυφικό ή το κοστούμι;

του Θ.Δ.Παπαγγελή,
καθηγητή του Τμήματος Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το χυδαίο και το ευτελές, γράφει ο Οrtega y Gasset, υπήρχαν ανέκαθεν, αλλά στους καιρούς που ζούμε διεκδικούν για πρώτη φορά όχι μόνο την αναβάθμισή τους σε ιδεολογία και συντεταγμένη κουλτούρα αλλά και το δικαίωμα να επιβάλουν τα ήθη και τις πρακτικές τους.

Αυτά εν έτει 1930, και ο ισπανός στοχαστής δεν μπορεί βέβαια να προβλέψει τι θα συμβεί όταν η χυδαία ευτέλεια των «επαναστατημένων μαζών» του θα συναντήσει, μερικές δεκαετίες αργότερα, την επανάσταση των μαζικών μέσων. Και, για να φιλοσοφήσουμε λίγο ακόμη «μετ΄ ευτελείας», ούτε ο Τheodor Αdorno υποψιαζόταν ότι το έσχατο στάδιο της φτήνιας δεν θα ήταν το κιτς 1 ως «παρωδία 2 της αισθητικής εμπειρίας» αλλά ο συγκαιρινός μιντιακός λεβιάθαν 3 που προσφέρει απλόχερα και καταιγιστικά παρωδίες πληροφόρησης και ψυχαγωγίας, συχνά, όλο και πιο συχνά, στην υβριδική 4 συσκευασία του «infotainment 5».

Στον βαθμό που το φαινόμενο κάνει διεθνή καριέρα και στα ρετιρέ του πρώτου και στα ημιυπαίθρια του τρίτου κόσμου, μπορούμε να μελαγχολήσουμε με μέτρο. Κιτρινωπές ή ροζ φυλλάδες, της ποικιλίας «ταμπλόιντ 6», θρασομανούν παντού, πλάι στις έγκυρες· σκύβαλα 7 και φρόκαλα έχουν κατοχυρώσει τη συχνότητά τους στα διάκενα της σοβαρής τηλοψίας 8. Αλλά, προσοχή, η διαφορά βρίσκεται στη μαζικότητα της κατανάλωσής τους- και εδώ η κοινωνία μας μοιάζει να έχει ιδιάζουσες επιδόσεις. Έγραφα παλιότερα ότι η ντερμπεντέρικη μαγκιά κάποιου «Τσάκα» ή το κόκκινο φουστάνι της μελωδικής Βίσση κατάφεραν να κάνουν όλη την Ελλάδα να κουβεντιάζει σαν μια παρέα, αλλά ούτε η αφεντιά μου είχε προβλέψει ότι όλα αυτά ήταν δειλές και αδέξιες πρόβες για την απόλυτη εθνεγερσία που, με το πλήρωμα του χρόνου, θα ενέπνεε η μικρή Τζούλια. Στο φόρουμ της ευτέλειας, κυρίως της τηλεοπτικής, τα δεκαπέντε λεπτά διασημότητας, που παραχώρησε ο Αndy Warhοl σε όλους τους θνητούς ανεξαιρέτως, έγιναν τώρα τέρμινα, ο τοπικός «τρελός του χωριού» εορτάζει καθολική αναγνωρισιμότητα, το πορνομυστικό της κουτσής Μαρίας γίνεται θέμα τηλεδιάσκεψης. Το ευτελές και το χυδαίο αναβαθμίζει τους οραματισμούς του: χθες τού αρκούσε το κοινό κουσκούς και ένα γυαλιστερό εξώφυλλο, σήμερα θέλει να γίνει επερώτηση στη Βουλή των Ελλήνων. Ο, τι κι αν φαντασιώνονται οι καλόπιστοι, η ευτέλεια δεν έλειψε ποτέ ούτε από τη χρυσή Αθήνα του Περικλή ούτε από την αναγεννησιακή Φλωρεντία ούτε από τη Βαϊμάρη του Γκαίτε. Αλλά το πιο ενδιαφέρον είναι ότι το ένστικτο της ευτέλειας, τελετουργικά ελεγχόμενο, λειτούργησε σε πολλές περιπτώσεις ως βαλβίδα ασφαλείας, κυρίως όταν, ως «καρναβαλική» ελευθεριότητα με ημερομηνία αρχής και λήξης, ανέτρεπε τις κατεστημένες ιεραρχίες του οργανωμένου δημόσιου βίου και χλεύαζε τις σοβαρές αξιώσεις, ή τις σοβαροφάνειες, της πολιτικής και πνευματικής ελίτας 9- και ήταν ο Μίλαν Κούντερα που το αναγνώρισε επίσημα ως συστατικό μέρος και αντίδοτο της αβάσταχτης ελαφρότητας των πραγμάτων. Το «μεταμοντέρνο» πρόβλημά μας σήμερα (για όσους το νιώθουν ως πρόβλημα) είναι η απροθυμία, ή η άρνηση, να δεχτούμε την οριοθέτηση ανάμεσα στο χαμαίζηλο και το σοβαρό· και το αποτέλεσμα είναι η αύξουσα ώσμωση 10 που, για όσους ξέρουν χημεία, ευνοεί σκανδαλωδώς το πρώτο. Στις συνθήκες αυτές το αυριανό νυφικό της Τζούλιας (για να μείνουμε στα αθωότερα της υπόθεσης) θα μας απασχολήσει περισσότερο από το κοστούμι που μας ετοιμάζει το ΔΝΤ. Ευτελές, θα πείτε, αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ξέρεις αν πρέπει τελικά να προτιμήσεις τον γάμο από τα πουρνάρια.

Από τον ημερήσιο τύπο

1ακαλαισθησία, κακογουστιά

2 διακωμώδηση, γελοιοποίηση 

3 χάος

4 νόθη

5 ψυχαγωγία

6 εφημερίδα μικρού σχήματος

7 σκουπίδια

8 διάκενα της σοβαρής τηλοψίας: τα κενά μεταξύ σοβαρών τηλεοπτικών εκπομπών

9 ελίτ, οι εκλεκτοί της κοινωνίας

10 αλληλεπίδραση

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

1.      Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (100-120 λέξεις)

Μον.:25

2. Να εντοπίσετε τις αυθεντίες του κειμένου και να εξηγήσετε την χρήση τους.

Μον.: 8

3. Να αναφέρετε τον τρόπο πειθούς που αξιοποιείται στην πρώτη παράγραφο.

Μον.: 5

4. Να σχολιάστε την οργάνωση της 3^ης παραγράφου.

Μον.: 10

5. Να χαρακτηρίσετε το κείμενο που διαβάσατε αιτιολογώντας την απάντησή σας.

Μον.: 6

6. διεκδικούν, συντεταγμένη, έσχατο, κατοχυρώσει, ιδιάζουσες, αδέξιες :Να δώσετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις.

Μον.: 6

7. Λαμβάνοντας υπόψη το περιεχόμενο του κειμένου αλλά και την προσωπική γνώση και εμπειρία σας, να παρουσιάσετε σε δύο παραγράφους (300 λέξεις) τα αίτια και τις συνέπειες της «ευτέλειας» που παρατηρεί ο συγγραφέας στη νεοελληνική κουλτούρα.

Μον.: 40

Σημ.: Τις απαντήσεις των προτεινόμενων κριτηρίων μπορείτε να τις βλέπετε εδώ.

Κριτήριο αξιολόγησης αδιδάκτου κειμένου αρχαίων ελληνικών

    [210] Δεῖ τοίνυν ὑμᾶς κἀκεῖνο σκοπεῖν, ὅτι πολλοὶ τῶν Ἑλλήνων πολλάκις εἰσὶν ἐψηφισμένοι τοῖς νόμοις χρῆσθαι τοῖς ὑμετέροις, ἐφ’ ᾧ φιλοτιμεῖσθ’ ὑμεῖς, εἰκότως· ὃ γὰρ εἰπεῖν τινά φασιν ἐν ὑμῖν, ἀληθὲς εἶναί μοι δοκεῖ, ὅτι τοὺς νόμους ἅπαντες ὑπειλήφασιν, ὅσοι σωφρονοῦσι, τρόπους τῆς πόλεως. χρὴ τοίνυν σπουδάζειν ὅπως ὡς βέλτιστοι δόξουσιν εἶναι, καὶ τοὺς λυμαινομένους καὶ διαστρέφοντας αὐτοὺς κολάζειν, ὡς εἰ καταρραθυμήσετε, τῆς φιλοτιμίας τε ταύτης ἀποστερήσεσθε καὶ κατὰ τῆς πόλεως δόξαν οὐ χρηστὴν ποιήσετε. [211] καὶ μὴν εἰ Σόλωνα καὶ Δράκοντα δικαίως ἐπαινεῖτε, οὐκ ἂν ἔχοντες εἰπεῖν οὐδετέρου κοινὸν εὐεργέτημ’ οὐδὲν πλὴν ὅτι συμφέροντας ἔθηκον καὶ καλῶς ἔχοντας νόμους, δίκαιον δήπου καὶ τοῖς ὑπεναντίως τιθεῖσιν ἐκείνοις ὀργίλως ἔχοντας καὶ κολάζοντας φαίνεσθαι.

Δημοσθένους, Κατά Τιμοκράτους, 210-212

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.  Να μεταφράσετε το παραπάνω κείμενο.

Μον.: 20

2. Να δώσετε τους ζητούμενους ονοματικούς και αντωνυμικούς τύπους:

ὑμετέροις: ίδιο τύπο στο γ΄ πρόσωπο

ἅπαντες: γενική ενικού αριθμού, θηλυκού γένους

τινά: αιτιατική πληθυντικού αριθμού, ουδετέρου γένους

ἀληθὲς: δοτική ενικού αριθμού

ταύτης: δοτική πληθυντικού αριθμού, ίδιου γένους

δόξαν: γενική ενικού αριθμού

εὐεργέτημα: δοτική πληθυντικού αριθμού

Μον.: 3

3. Να δώσετε τους ζητούμενους ρηματικούς τύπους:

Δεῖ: μετοχή ενεστώτα

σκοπεῖν:ίδιο τύπο στον αόριστο

εἰσὶν ἐψηφισμένοι: απαρέμφατο ίδιων χρόνου & φωνής

χρῆσθαι: β΄ενικό οριστικής παρατατικού

εἰπεῖν: ίδιο τύπο στον μέλλοντα

φασιν:ίδιο τύπο στον αόριστο

ὑπειλήφασιν: β΄ ενικό οριστικής μέσου παρακειμένου

σωφρονοῦσι: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα

ἔχοντες: ίδιο τύπο στον αόριστο

συμφέροντας: ίδιο τύπο στον μέλλοντα

τιθεῖσιν: β΄ ενικό προστακτικής, ίδιων χρόνου και φωνής

φαίνεσθαι: ίδιο τύπο στον μέλλοντα

Μον.: 6

4.

α) πολλοὶ, βέλτιστοι, καλῶς: Να δώσετε τα παραθετικά των επιθέτων (στον ίδιο τύπο)  και του επιρρήματος.

β) πολλοὶ: Να κλίνετε το ουδέτερο του επιθέτου στο συγκριτικό βαθμό, και στους δύο αριθμούς

β) ἀληθὲς: Να γράψετε τα παραθετικά του επιρρήματος

Μον.: 3

5. ὡς εἰ καταρραθυμήσετε, τῆς φιλοτιμίας τε ταύτης ἀποστερήσεσθε: Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και κατόπιν να τον μεταφέρετε στο είδος του μη πραγματικού.

Μον.: 2

6) ὅτι πολλοὶ τῶν Ἑλλήνων πολλάκις εἰσὶν ἐψηφισμένοι τοῖς νόμοις χρῆσθαι τοῖς ὑμετέροις εἰκότως / ὅπως ὡς βέλτιστοι δόξουσιν εἶναι:Να αναγνωρίσετε πλήρως τις δευτερεύουσες προτάσεις.

Μον.: 3

7) τοῖς νόμοις, ἐφ’ ᾧ, τινά, μοι, βέλτιστοι, αὐτοὺς, ταύτης, οὐδετέρου, τοῖς  τιθεῖσιν: Να αναγνωρίσετε τη συντακτική λειτουργία των παραπάνω λέξεων.

Μον.: 3

Σημ.: Τις απαντήσεις των κριτηρίων αξιολόγησης μπορείτε να τις βλέπετε εδώ.

Γ.Παυλόπουλος, Τα Αντικλείδια

 
ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 21-4-2010

Ιστορία Γ΄Λυκείου: Προτεινόμενα θέματα από τον ημερήσιο τύπο

http://spoudasterion.pblogs.gr/2010/04/istoria-g-lykeioy-proteinomena-themata-apo-ton-hmerhsio-typo.html

Φιλοσοφικός Λόγος Γ΄ Λυκείου: Προτεινόμενα διαγωνίσματα από τον ημερήσιο τύπο

Φιλοσοφικός Λόγος Γ΄ Λυκείου: Προτεινόμενα διαγωνίσματα από τον ημερήσιο τύπο

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Προτεινόμενα διαγωνίσματα από τον ημερήσιο τύπο (2)

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Προτεινόμενα διαγωνίσματα από τον ημερήσιο τύπο (2)

Δ. Σολωμός «Κρητικός»

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Προτεινόμενα κριτήρια αξιολόγησης από τον ημερήσιο τύπο

Αριστοτέλους, Ηθικά Νικομάχεια: Ενότητες 9-10

ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 14-4-2010

Νεοελληνική Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κριτήριο αξιολόγησης

Α. ΚΕΙΜΕΝΟ

Τρομοκρατία, δημοκρατία και πατερναλισμός

του Δ. Δημητράκου, καθηγητή Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

§1. Υπάρχει σχέση μεταξύ τρομοκρατικής δράσης και πολιτικού πατερναλισμού; Η όλη ιδέα μοιάζει αντιφατική εξ αρχής: πώς είναι δυνατόν να συμβιβάζεται μια ανατρεπτική δραστηριότητα κατά της κατεστημένης εξουσίας με μια πολιτική προστατευτικής κηδεμόνευσης των κυβερνωμένων από τους κυβερνώντες; Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η τρομοκρατία ως πολιτική έννοια γεννιέται από την πρώτη κρατική εξουσία που θέτει στον εαυτό της παγκόσμια σωτηριολογική αποστολή: τη Γαλλική Επανάσταση. Από εκεί, άλλωστε, έλκει την καταγωγή της η πολιτική σκέψη που ταυτίζεται με την «αριστερή» παράδοση. Όπως έγραφε ο Ροβεσπιέρος το 1794, η πολιτική της μαζικής τρομοκρατίας κατά των εχθρών της επανάστασης συνυφαίνεται με την πολιτική αρετή των υποστηρικτών της.

§2. Αυτό σημαίνει ότι ο επαναστάτης που καταφεύγει στη μαζική βία έχει μια βασική προκείμενη ως αφετηρία: ότι η εξουσία που εγκαθιδρύει είναι νόμιμη και ότι η νομιμότητά της απορρέει όχι από την άκριτη αποδοχή μιας αρχής που δίδεται άνωθεν, αλλά από τη λογική αναγνώριση μιας ιδέας με παγκόσμια ισχύ. Στη συνέχεια όμως αυτή η νέα εξουσία λειτουργεί εξίσου πατερναλιστικά με την παραδοσιακή εξουσία που ανέτρεψε.

§3. Ο λόγος γι' αυτό βρίσκεται στο γεγονός ότι η επαναστατική εξουσία κηδεμονεύει την κοινωνία, καταργώντας την ελευθερία και τον διάλογο. Με μια έννοια, η νέα επαναστατική εξουσία γίνεται από το 1792 και ύστερα πιο πατερναλιστική από εκείνη της συντηρητικής προκατόχου της, διότι δεν έχει ανοχή για τους ιδεολογικούς της αντιπάλους. Το «ξένο σώμα» αντιμετωπίζεται ως αναγκαία εχθρικό, πράγμα που δεν συνέβαινε στο παλιό καθεστώς παρά σπανιότατα, όταν κατά καιρούς οι μονάρχες, επηρεασμένοι από θεοκρατικές αντιλήψεις, κατεδίωξαν «αιρετικούς» ως δυνάμει προδότες του απολυταρχικού κράτους.

§4. Το επαναστατικό καθεστώς εγκαθίσταται στο όνομα της ελευθερίας, όμως οι φορείς του δεν παίρνουν σοβαρά το νόημα της τελευταίας. Γι' αυτό και το καθεστώς που εγκαθιστούν δεν είναι πραγματικά δημοκρατικό. Αντιλαμβάνεται την αποστολή του το ίδιο πατερναλιστικά με τον προκάτοχό του - με πρόσθετη τη σωτηριολογική έπαρση και την εξουσιαστική ακράτεια που χαρακτηρίζουν τους επαναστάτες, τους πραξικοπηματίες, τους ισλαμιστές και άλλους λαϊκούς αγωνιστές. Ο καθένας τους προσπαθεί να επιβάλει μια τάξη πραγμάτων που θα τοποθετήσει το κοινωνικό σύνολο στον «ορθό δρόμο». Δεν εμπιστεύεται τους ελεύθερους ατομικούς φορείς στον καθορισμό των δικών τους σκοπών ή στην επιλογή των δικών τους πολιτικών αρχών ή θρησκευτικών πεποιθήσεων. Και συχνά παρατηρούνται συγκλίσεις, ακόμη και συνεργασίες, ανάμεσα σε αντίθετα ιδεολογικά στρατόπεδα, που έχουν όμως ως κοινό παρονομαστή την απέχθεια για τη δημοκρατία και τις ατομικές ελευθερίες.

§5. Το τελευταίο δεν συμβαίνει επειδή «τα άκρα προσελκύονται αμοιβαίως», κατά μια αβασάνιστα μεταφυσική «εξήγηση» του φαινομένου. Συμβαίνει για έναν πολύ πιο χειροπιαστό λόγο και αυτός είναι η κοινή απέχθεια προς τη δημοκρατία, τα ατομικά δικαιώματα και τη νεωτερικότητα. Στο βάθος, οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι ακραίοι. Είναι κανονικοί και συνεπείς εχθροί της ελευθερίας και των κοινωνικών, των θεσμικών και των πολιτισμικών συνθηκών που την εξασφαλίζουν. Οι συνθήκες αυτές είναι ασύμβατες με οποιοδήποτε πατερναλισμό, οποιοδήποτε σωτηριολογικό πρόγραμμα που επιζητούν να επιβάλουν οι εχθροί της ανοιχτής κοινωνίας και της δημοκρατίας. Διαφέρουν μεταξύ τους ριζικά, τόσο στην ιδεολογία όσο και στις προγραμματικές τους αρχές, τα κατά τόπους ανελεύθερα καθεστώτα και κινήματα. Έχουν όμως ένα κοινό σημείο αναφοράς και αυτό είναι η διάθεση να επιβάλουν μία και μοναδική φόρμουλα στο σύνολο, εκπληρώνοντας, όπως νομίζουν, την «πραγματική» του βούληση, σώζοντάς το από τον ίδιο του τον εαυτό.

§6. Αυτή η πατερναλιστική προοπτική και επαγγελία χαρακτηρίζει και τον «τρομοκράτη» των ημερών μας. Δεν διαφέρει παρά μόνο στην κλίμακα της ενέργειάς του από επαναστάτη που επιβάλλεται ως καθεστώς και εφαρμόζει πρόγραμμα μαζικής τρομοκρατίας. Η πηγή έμπνευσης είναι κοινή, όπως δείχνει στο βιβλίο του για την τρομοκρατία («Η αναμέτρηση») ο Γιάννης Πρετεντέρης. Η επαναστατική λογική είναι η ίδια με εκείνη του «ατομικού» τρομοκράτη: επιλέγει τους στόχους, δεν λογοδοτεί πουθενά, και τα θύματα θεωρούνται από αυτόν και τους ομοϊδεάτες του ως «ξένα σώματα», βλαβερά παράσιτα ή «συμβολικά» μιας τάξης πραγμάτων που πρέπει να ανατραπεί. Εγώ θα πρόσθετα ότι και στις δύο περιπτώσεις η δραστηριότητα του «αγωνιστή» που χρησιμοποιεί βίαια μέσα εγγράφεται στην απόπειρα κηδεμόνευσης της κοινωνίας. Και δεν διαφέρει ουσιαστικά από την πρόταση γνωστού διανοουμένου να... λογοκρίνονται οι εκπομπές της ιδιωτικής τηλεόρασης (όχι της κρατικής!) την οποία υπέβαλε σε εκπομπή αφιερωμένη σε βιβλία για την τρομοκρατία. Και στις δύο περιπτώσεις εναποτίθεται η αποστολή ανάπτυξης δραστηριότητας σε κάποια «επιτροπή» που υποκαθιστά το κοινωνικό σύνολο και αίρει την ατομική ελευθερία του καθενός «για το καλό του». Η τρομοκρατία είναι μια ακραία έκφραση αυτής της πατερναλιστικής λογικής.

ΠΗΓΗ: εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 16-3-2003

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.α) συνυφαίνεται, άκριτη, πατερναλιστικά (επίρ.), έπαρση, ακράτεια, ασύμβατες, επαγγελία, ομοϊδεάτες, αβασάνιστα (επίρ.), αίρει: Να δώσετε ένα συνώνυμο για την καθεμιά από τις παραπάνω λέξεις (με το νόημα που έχουν στο κείμενο).

β) άκριτη, έπαρση, ακράτεια, ασύμβατες, ομοϊδεάτες, αβασάνιστα (επίρ.), αίρει:   Για τις παραπάνω λέξεις να δώσετε ένα αντώνυμο.

2. Να βρείτε τους τρόπους ανάπτυξης της 5ης παραγράφου.

3. Πως πετυχαίνεται η συνεκτικότητα μεταξύ των τριών πρώτων παραγράφων;

4. Σε ποιο κατηγορία θα κατατάσσατε το παραπάνω κείμενο; Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.

5. Να εντοπίσετε δύο περιπτώσεις όπου ο γράφων χρησιμοποιεί αυθεντίες και να επισημάνετε τι επιδιώκει με την χρήση τους.

6. Βασιζόμενοι στις 2 πρώτες περιόδους της 4ης παραγράφου να παράξετε ένα επιχείρημα και να το αξιολογήσετε.

7. Σε 3 παραγράφους :

α) να εξηγήσετε τι σημαίνει πατερναλισμός, παρουσιάζοντας χαρακτηριστικά παραδείγματα του φαινομένου με βάση την εμπειρία σας και το κείμενο.


β)να αναπτύξετε 3 αίτια του φαινομένου του πατερναλισμού &

γ) 3 συνέπειές του

Η κάθε παράγραφος να μην υπερβαίνει τις 100 λέξεις.

______________________________
Σημ.: Τις προτεινόμενες απαντήσεις των κριτηρίων αξιολόγησης μπορείτε να τις βλέπετε εδώ 

Αρχαία Ελληνικά Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου:Αριστοτέλους, Πολιτικά

 

 

 

 

ΠΗΓΗ:εφημ. ΕΘΝΟΣ, ένθετο ΠΑΙΔΕΙΑ, 31 Μαρτίου 2010

Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Διαγώνισμα ενοτήτων 48-49

Αφηγηματικές τεχνικές στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας Γ΄ Λυκείου

   

ΠΗΓΗ:      

Προτεινόμενο διαγώνισμα αδιδάκτου κειμένου αρχαίων ελληνικών

Α. Να μεταφράσετε το ακόλουθο κείμενο:

νῦν οὖν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πολλοῦ δέω ἐγὼ ὑπὲρ ἐμαυτοῦ ἀπολογεῖσθαι, ὥς τις  ἂν οἴοιτο, ἀλλὰ ὑπὲρ ὑμῶν, μή τι ἐξαμάρτητε περὶ τὴν τοῦ [30e] θεοῦ δόσιν ὑμῖν ἐμοῦ καταψηφισάμενοι. ἐὰν γάρ με ἀποκτείνητε, οὐ ῥᾳδίως ἄλλον τοιοῦτον εὑρήσετε, ἀτεχνῶς ―εἰ καὶ γελοιότερον εἰπεῖν― προσκείμενον τῇ πόλει ὑπὸ τοῦ θεοῦ ὥσπερ ἵππῳ μεγάλῳ μὲν καὶ γενναίῳ, ὑπὸ μεγέθους δὲ νωθεστέρῳ καὶ δεομένῳ ἐγείρεσθαι ὑπὸ μύωπός τινος, οἷον δή μοι δοκεῖ ὁ θεὸς ἐμὲ τῇ πόλει προστεθηκέναι τοιοῦτόν τινα, ὃς ὑμᾶς ἐγείρων καὶ πείθων καὶ ὀνειδίζων ἕνα ἕκαστον [31a] οὐδὲν παύομαι τὴν ἡμέραν ὅλην πανταχοῦ προσκαθίζων. τοιοῦτος οὖν ἄλλος οὐ ῥᾳδίως ὑμῖν γενήσεται, ὦ ἄνδρες, ἀλλ’ ἐὰν ἐμοὶ πείθησθε, φείσεσθέ μου·

Πλάτωνος, Ἀπολογία Σωκράτους, 30d – 31b

Μον.: 20

B.

1α. Να γράψετε τους ζητούμενους ονοματικούς & αντωνυμικούς  τύπους:

τις: ονομαστική πληθυντικού αριθμού ουδετέρου γένους

δόσιν: δοτική ενικού & πληθυντικού αριθμού

τοιοῦτον: δοτική πληθυντικού αριθμού θηλυκού γένους

μεγέθους: : δοτική ενικού & πληθυντικού αριθμού

ἕνα: ίδια πτώση κι αριθμό στο θηλυκό γένος

ἐμοὶ: ίδιο τύπο στο γ΄ πρόσωπο

Μον.: 4

1β. πολλοῦ, ῥᾳδίως, ἀτεχνῶς: Να γράψετε (στον ίδιο τύπο) τα παραθετικά του επιθέτου και των επιρρημάτων .

Μον.: 2

2. Να γράψετε τους ζητούμενους ρηματικούς τύπους:

ἀπολογεῖσθαι: β΄ ενικό προστακτικής ενεστώτα

οἴοιτο: ίδιο τύπο σε παθητικό αόριστο

ἐξαμάρτητε: ίδιο πρόσωπο οριστικής ίδιου χρόνου

καταψηφισάμενοι: ίδιο τύπο σε μέλλοντα

ἀποκτείνητε: απαρέμφατο αορίστου, ίδιας φωνής

εὑρήσετε: ίδιο τύπο σε αόριστο β΄

εἰπεῖν: β΄ ενικό προστακτικής,  ίδιων χρόνου & φωνής

προστεθηκέναι: ίδιο τύπο σε αόριστο β΄ , ίδιων χρόνου & φωνής

ἐγείρων: ίδιο τύπο σε αόριστο, ίδιας φωνής

πείθων: β΄ ενικό προστακτικής αορίστου α΄, ίδιας φωνής

Μον.: 5

3α. ἐὰν γάρ με ἀποκτείνητε, οὐ ῥᾳδίως ἄλλον τοιοῦτον εὑρήσετε: Να αναγνωρίσετε τον υποθετικό λόγο και να τον μεταφέρετε στο είδος του μη πραγματικού.

Μον.: 3

3β. καταψηφισάμενοι: Να αναγνωρίσετε το συντακτικό ρόλο της μετοχής και να την αναλύσετε σε  ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση.

Μον.: 3

3γ. μή τι ἐξαμάρτητε περὶ τὴν τοῦ θεοῦ δόσιν ὑμῖν ἐμοῦ καταψηφισάμενοι / οἷον δή μοι δοκεῖ ὁ θεὸς ἐμὲ τῇ πόλει προστεθηκέναι τοιοῦτόν τινα: Να αναγνωρίσετε πλήρως τις δευτερεύουσες προτάσεις.

Μον.: 3

Σημ.: Τις απαντήσεις των κριτηρίων μπορείτε να τις βλέπετε εδώ.

Οι 10 πιο ενοχλητικές χρήσεις τής γλώσσας μας

Ο «καλτσοπεδιλούχος» και άλλα εφήμερα

του Μίμη Σουλιώτη, επίκουρου καθηγητή Λογοτεχνίας στην Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Τα ελληνικά θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως «λιγότερο ομιλούμενη γλώσσα» όχι μόνο συγκριτικά με τις άλλες, ευρωπαϊκές και μη, γλώσσες, παρά και αναλογικά προς τον βαθμό στον οποίο διαμορφώνουν και υπηρετούν τη σκέψη και την αίσθηση των Ελλήνων: από ελληνικά γίνονται ολοένα και περισσότερο ευρω-ελληνικά, και μετασχηματισμένα πλέον επηρεάζουν όχι μόνο το λεξιλόγιο και τον προσωδιακό πλούτο της γλώσσας παρά και την ίδια τη συντακτική δομή της σκέψης μας (ο τρέχων οικουμενικός πολιτισμός μάς απορροφά μαζί με τις λεκτικές, εθιμικές και άλλες ιδιαιτερότητές μας, που δεν είναι παρά εξαιρέσεις επιβεβαιωτικές του κανόνα). Ο παγκόσμιος τρόπος πρόσληψης των πραγμάτων δεν είναι ωστόσο ξένος προς την ελληνική γλώσσα και συνείδηση: η συντελούμενη μεταλλαγή των Ελλήνων σε ευρω-Ελληνες είναι επώδυνη, όχι όμως και οδυνηρή διαδικασία. 

H ελληνική δεν θα μπορούσε να διατηρηθεί αναλλοίωτη, εξάλλου, γιατί τη διατηρούμε στη ζωή όλοι εμείς που διαιτώμεθα ως ορθόδοξοι Ελληνες καθολικώς παγκοσμιοποιημένοι (ονομαστική εορτή με ροκ μουσική, εξοχική Λαμπρή με λάτιν μουσική κ.ο.κ.). Ευλόγως λοιπόν η γλώσσα μας δεν θα μπορούσε να παραμείνει αμιγώς και αδιαταράκτως ελληνική (αν έχει διατελέσει ποτέ τέτοια...) όσο κι αν τη φροντίζουμε και κανοναρχούμε για τη μοίρα της. Βαδίζουμε στη λεωφόρο της Ευρώπης ως πολύ πιο (Αμερικανο-)Ευρωπαίοι απ' όσο το υποψιαζόμαστε, με μια γλώσσα που αναπλάθεται διαρκώς προκειμένου ν' ανταποκριθεί στις ποικίλες απαιτήσεις της πορείας. Κατά τα άλλα δεν πάψαμε ποτέ να «είμεθα ένα κράμα εδώ», για να θυμηθούμε τον K. Π. Καβάφη. 

Παρ' όλα αυτά και εξαιτίας αυτών η γλωσσοπλαστική μας έφεση έχει διανοίξει λαγούμι επιβίωσης στην ψηφιακή οικουμενικότητα με τις λεκτικές επινοήσεις των πλοηγών του Διαδικτύου, με τις οποίες ανακαινίζεται η μακραίωνη σκωπτική μας παράδοση. H δειγματοληψία που ακολουθεί μαρτυρεί για την παραγωγική, τη συνθετική και συντμητική ικανότητα καθώς και για την ορθή διαχείριση των προσφυμάτων, των θεμάτων και των καταλήξεων της γραμματικής έτσι όπως την (περι)παίζουν οι ψηφιακοί τεχνουργοί μας. H τεχνική της «λέξης-βαλίτσας» (mot-valise) αίφνης, με την οποία παράγεται μια αυθαίρετη λέξη από τμήματα δύο ή περισσοτέρων υπαρκτών, αξιοποιείται σε εφευρήματα όπως οι δεγράφυλοι (= οι τελειωμένοι στυλογράφοι που δεν τους πετούμε από τη μολυβοθήκη: κάθε φορά που θα χρειαστεί να σημειώσουμε κάτι δοκιμάζουμε τον δεγράφυλο και παρ' όλο που δεν γράφει τον ξαναβάζουμε στη θέση του) και το καψουροκτέλι ή κτελοντούρι (= τα καψουροτράγουδα που κρατούν ξύπνιο τον οδηγό των ΚΤΕΛ στην εθνική οδό). Λογο-παιδιάς απαύγασμα είναι και ο καλτσοπεδιλούχος (= ο τύπος της θερινής, ιδίως, υπόδησης που έχουν υιοθετήσει ξένοι και ημεδαποί συνταξιούχοι και περιηγητές) και οι ψυγγιές, δηλ. οι στριγκλιές του περιπτερά για να κλείσουμε την πόρτα του ψυγείου. 

Παρατρέχοντας απλούστερες ιδιολεξίες, όπως ο κινητάκιας (= αυτός που έχει εθισμό με το κινητό τηλέφωνό του, με υποπερίπτωσή του τον μηνυματάκια του γραπτού), το κυβερνοβάρεμα (= χαλάρωση στο Διαδίκτυο) και το ρήμα τελικιάζω (= γκαζώνω το αμάξι ως την τελική του ταχύτητα), ας κοντοσταθούμε στο σύνθετο μελλοχρήσιμο ή θαχρείαστο (= κάτι αχρείαστο, που δεν το πετούμε όμως γιατί προβλέπουμε πως θα χρησιμεύσει κάποτε) καθώς και στο παρασύνθετο παρηγούρι, δηλ. το γούρι με το οποίο παρηγορούμε κάποιον που μόλις αυτοπεριχύθηκε με το ποτό του: τα τρία τελευταία παραδείγματα έχουν κατασκευασθεί με την τεχνική του «ρηματικού κολάζ» (telescopage). 

Εύρημα συνιστούν επίσης οι περιπτεριές, οι βόλτες γύρω από το περίπτερο που οφείλονται σε μεταφυσικές ανησυχίες ή βοηθούν στην κατόπτευση του χώρου: «Εκοψα δυο περιπτεριές και μπούκαρα». Ποιητικής τάξης ακρίβεια διέπει το πουπήγιο ή πουχάθιο, δηλ. το απειροελάχιστο εξάρτημα που αφαιρώ από την ηλεκτρική συσκευή που επισκευάζω αλλά μου πέφτει και το ψάχνω ματαίως στο πάτωμα καταρώμενος τη μοίρα. Θα κλείσω τη δειγματοληψία με το σταθεράκι, δηλ. το χαρτονάκι με το οποίο σταθεροποιεί ο βοηθός σερβιτόρου το τραπεζάκι: «Φέρτε μας πρώτα μια καράφα νερό και βάλτε μας κι ένα σταθεράκι». Κι αν το νεόπλασμα κριθεί περιττό καθώς διαθέτουμε το «τακάκι», οι «περιπτεριές» και το «πουπήγιο» διεκδικούν το προνόμιο να ονοματίζουν πτυχές πραγματικότητας για πρώτη φορά, με αυθαίρετο αλλά εκφραστικό τρόπο. 

Από αυτά τα γλωσσικά εφήμερα ελάχιστα θ' αξιωθούν μια καταχώριση στο λεξικό της ομιλουμένης· δεν παύουν ωστόσο να μαρτυρούν για τη γλωσσοπλαστική ευεξία των ψηφιακών πλοηγών μας - αυτοί και οι παρέες τους δεν πλάθουν μόνον αυθαίρετα παρά έχουν ξαναμπάσει και τη λέξη «πώρωση» στην καθημερινή χρήση: ως λαός παραμένουμε λογοπαίγμονες όσο τουλάχιστον και άλλοτε.

ΠΗΓΗ: εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 15 Ιουνίου 2003