Κρίσεις και διακρίσεις;

του Γιάννη Πανούση

Ακόμα και στα λασπόνερα, ουρανέ, καθρεφτίζεσαι

Θ. Βαής, Ουρανός

Οι φόβοι για μετακύλιση της οικονομικής κρίσης στο κοινωνικό ή και αντικοινωνικό πεδίο είναι βάσιμοι...

Το φαινόμενο του καταναλωτισμού

Όσο μεγαλώνει η μοναξιά τόσο κορυφώνεται η αγωνία. Γι΄ αυτό πολλές φορές ο άνθρωπος αναζητά διέξοδο στην αγορά αγαθών, στη διακίνηση του πλαστικού χρήματος

Αντίδοτο

στην καταναλωτική μανία αποτελεί η ικανοποίηση που παράγεται από την εργασία όταν αυτή συντελείται με τη μορφή της διακονίας

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0h9hZXjyD
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Το καρναβάλι της νεωτερικότητας

Image by betbele via Flickr

«Η σκοτεινή όψη του ατομικισμού έγκειται σε μια αναδίπλωση στον εαυτό που ισοπεδώνει και συγχρόνως συρρικνώνει τις ζωές μας, απομυζώντας το νόημά τους και στερεύοντας το ενδιαφέρον τους για την κοινωνία με τους άλλους», γράφει ο Τσαρλς Τέιλορ. «Κοινότοπη» πια διαπίστωση, που δεν παύει ωστόσο να προκαλεί στους χρόνους της μετανεωτερικότητας ένα επί πλέον συναρπαστικό ενδιαφέρον: ότι δεν μιλάμε πια για ένα άτομο που εξαντλείται στην αυτοϊκανοποίηση μέσα στον περίκλειστο ιδιωτικό χώρο του, στην περιβόητη δηλαδή πληρότητα του εαυτού του (self-fullfilment), αλλά για ένα εγώ συσπειρωμένο και ασφαλισμένο εντός του, που ακκίζεται με το είδωλό του, σε μια αλληλουχία ναρκισσιστικών αντικατοπτρισμών και για μια συνείδηση -στην ουσία έλλειμμα ή περίττωμα συνείδησης- που άφησε απέξω την Ιστορία και την παράδοση. Με όρους οιονεί ψυχαναλυτικούς, έχουμε την εικόνα ενός απορφανισμένου ανθρώπου που μεταμφιέζει και κρύβει την αναπηρία του κάτω από το κέλυφος μιας πλασματικής αυτάρκειας.

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0cZdW9lss
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Κινητό τηλέφωνο και μοναξιά

Image by Sailing "Footprints: Real to Reel" (Ronn ashore) via Flickr

Προωθούν τη μοναξιά - παράγουν θλίψη

«Η αντιμετώπιση -ως προέκταση του εαυτού ή του σώματός μας- αντικειμένων χρηστικών και μη προδίδει μια προσπάθεια καλύψης κάποιων προσωπικών κενών με τεχνητά μέσα. Τα κινητά καλύπτουν ένα έλλειμμα επικοινωνίας που σχετίζεται με τον τρόπο ζωής. Ελλειμμα επικοινωνίας που προκύπτει από το γεγονός ότι δεν γνωρίζουμε, δεν εκπαιδευόμαστε και δεν καλλιεργούμε τον εαυτό μας ώστε να μπορούμε να επικοινωνήσουμε», εξηγεί στην «Ε» ο κοινωνικός ψυχολόγος Ορέστης Νέτας και προσθέτει ότι το φαινόμενο αυτό είναι περισσότερο αισθητό στις δυτικές κοινωνίες, όπου ο τρόπος ζωής είναι γενικότερα συνυφασμένος με την κατανάλωση.

Χαρακτηριστικό του ελλείμματος επικοινωνίας που υπάρχει είναι, όσο περίεργο κι αν φαίνεται, ο όγκος των ανταλλασσόμενων μηνυμάτων που πλέον αποτελεί και τη βασική χρήση των κινητών τηλεφώνων. «Κοφτές λέξεις, ασύντακτες προτάσεις, παιχνίδια με τα σημεία στίξης μπορούν να υποδηλώνουν χίλια δύο πράγματα, αλλά και να μη σημαίνουν τίποτα».

Περισσότερο οι νεότεροι πιστεύουν πως αυτή η μορφή επικοινωνίας τούς «καλύπτει». «Παρ' όλα αυτά, σε πραγματικές συνθήκες, είναι επικοινωνιακά "αναλφάβητοι"», επισημαίνει ο Ορ. Νέτας. Γιατί; Διότι, όταν μάθεις και συνηθίσεις να επικοινωνείς με τον τρόπο αυτό, το κινητό γίνεται από τη μία εξάρτηση ως μέσο επικοινωνίας (δεν μπορείς χωρίς αυτό, γίνεται κομμάτι του εαυτού σου) και από την άλλη αδυνατείς να επικοινωνήσεις σε πραγματικές συνθήκες, αφού ακόμη και αυτή την πραγματοποιείς με όρους κινητού.

Η χρήση των κινητών κοινωνιολογικά προωθεί την απομόνωση και τη μοναξιά, τα οποία συνήθως παράγουν θλίψη. Στην ουσία συμβαίνει το αντίθετο από αυτό που πολλοί πιστεύουν. Μπορεί τα κινητά να βοηθούν στην ποσότητα της επικοινωνίας, αγνοούν όμως και στην ουσία διαγράφουν την ποιότητά τής, λέει ο Ορ. Νέτας.

Ετσι, «έχοντας την ψευδαίσθηση ότι έρχεσαι σε επαφή με ανθρώπους, στην ουσία μένεις μόνος σου. Διότι η επικοινωνία δεν είναι η μεταφορά εννοιών μέσα από τις λέξεις, αλλά και με το σώμα, τις εκφράσεις του προσώπου, τον ήχο, την ένταση και τη χροιά της φωνής, το άγγιγμα, τα χρώματα. Το κινητό χρησιμοποιεί ένα κομμάτι μόνο από το σύνολο των διαδραστικών ενεργειών που συμβαίνουν όταν επικοινωνούμε. Γι' αυτό η εξέλιξη και των κινητών σαν συσκευές είναι τέτοια (βιντεοκλήσεις, ηχογραφήσεις, τραγούδια) ώστε να καταφέρουν μία μέρα να καλύψουν τα κενά αυτά».

ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 16/08/2006

Η ηθική του δώρου

Image by Sil & Hasenbande via Flickr

I found this fascinating quote today:

Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς όλοι σχεδόν οι άνθρωποι δέχονται και προσφέρουν δώρα. Στις κοινωνίες μας το δώρο συνδέεται με τις γιορτές ή άλλες εξαιρετικές περιστάσεις. Με άλλα λόγια, το δώρο είναι η εξαίρεση στον κανόνα . Ο κανόνας δεν είναι η προσφορά και η γενναιοδωρία αλλά είναι αντίθετα εκείνος του οικονομικού εγωισμού, της εμπορευματικής συναλλαγής, της αγοράς και του κέρδους. Στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες τα πάντα, ή σχεδόν τα πάντα, πωλούνται και αγοράζονται. spoudasterion.pblogs.gr, Ludus Literarius, Non 2009

You should read the whole article.

Εχουν τους δικούς τους κανόνες, και αξίες

Image by zenobia_joy via Flickr

της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΟΥΣΤΕΝΗ, Ψυχολόγου

Οι διαδραστικές πλευρές του Διαδικτύου, όπως είναι τα chat rooms, news groups, τα online παιχνίδια ή τα e-mail, προσφέρουν ένα περιβάλλον με ορισμένα χαρακτηριστικά που ελκύουν τους χρήστες. Από την άλλη πλευρά, τα δομικά συστατικά των τωρινών κοινωνικών συνδιαλλαγών συμβάλλουν στο να γίνεται αυτή η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας ελκυστική.

Αν και ο όρος «συντροφικότητα» δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την άμεση επικοινωνία, ωστόσο είναι δυνατόν να δημιουργηθεί ένα είδος οικειότητας ανάμεσα σε χρήστες των chat rooms που επικοινωνούν μεταξύ τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Διαδίκτυο επιβάλλει τους δικούς του κανόνες, αξίες και σημεία και όσοι τα μοιράζονται, συμμετέχουν σε έναν ιδιαίτερο κώδικα επικοινωνίας ανάλογα με την ομάδα συνομιλίας. Σταδιακά αναπτύσσονται ανάμεσα στους τακτικούς χρήστες αισθήματα συντροφικότητας, κατανόησης ή και φλερτ. Οι διαδικτυακές κοινότητες των chat rooms βασίζονται στη δημιουργία τους πάντα σε ανθρώπινες ανάγκες και ο γραπτός λόγος έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει συναισθήματα θετικά ή αρνητικά ανάμεσα σε ανθρώπους που είναι άγνωστοι μεταξύ τους. Επιπρόσθετα, οι δεσμοί μεταξύ των χρηστών δημιουργούνται πολύ γρήγορα καθώς στο Διαδίκτυο δεν υπάρχουν κανόνες ευγένειας ή διακριτικότητας και από τις πρώτες συνομιλίες μπορεί να απαντηθούν προσωπικές ερωτήσεις. Με αυτό τον τρόπο, οι ομάδες αναπτύσσουν στενούς δεσμούς μεταξύ τους και η ανταλλαγή λέξεων αποκτά μια βαθιά ψυχολογική σημασία.

Οι χώροι άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων συχνά χρησιμοποιούνται από τα νέα άτομα και για να εξερευνήσουν τη σεξουαλικότητά τους, χωρίς το φόβο μετάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως ο HIV.

Η απόκρυψη της πραγματικής ταυτότητας και η ανωνυμία των chat rooms συνεπάγονται τη χαλάρωση των κοινωνικών κανόνων και περιορισμών και δίνουν στα άτομα την ελευθερία να εκφράσουν σεξουαλικές παρορμήσεις που στην κοινωνική τους ζωή θα συνοδεύονταν από το φόβο της απόρριψης ή του στιγματισμού. Επιπλέον, τα άτομα που νιώθουν λιγότερο επιθυμητά, μπορούν να βρουν στο Διαδίκτυο πιο εύκολα ναρκισσιστική επιβεβαίωση παρουσιάζοντας μια νέα ταυτότητα.

Τα chat rooms δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να δημιουργήσουν ταυτότητες με τις οποίες πειραματίζονται και είναι συνήθως εντελώς διαφορετικές από τις πραγματικές. Το άτομο μπορεί να παίξει ένα ρόλο παράδοξο σε σχέση με την καθημερινή του ζωή, επιτρέποντας στον εαυτό του ένα «διασκεδαστικό» διάλειμμα από τις ευθύνες και τα καθημερινά άγχη. Η επινόηση όμως μιας νέας προσωπικότητας απαντά και σε ασυνείδητες ανάγκες, όπως στη δημιουργία του «ιδανικού εαυτού», ιδιαίτερα όταν υπάρχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ουσιαστικά, οι χρήστες των διαδραστικών πλευρών του Διαδικτύου εκφράζουν συχνά τις απωθημένες ή καταπιεσμένες πλευρές της προσωπικότητάς τους και βιώνουν εμπειρίες αναγνώρισης και δύναμης. Μπορούν ακόμη να παίξουν ρόλους τους οποίους φοβούνται ή απεχθάνονται να αντιμετωπίσουν συνειδητά.

Η παγκόσμια μοναξιά και η ανάγκη επικοινωνίας ριζώνουν παντού, ακόμη και αν μεσολαβούν ηλεκτρονικές συσκευές. Ωστόσο, «οι υπολογιστές προσφέρουν την ψευδαίσθηση της συντροφικότητας χωρίς τις απαιτήσεις της φιλίας» (Turkle, 1995). Οι σχέσεις που δημιουργούνται και παραμένουν διαδικτυακές, δεν φαίνεται να μπορούν να αντικαταστήσουν μακροπρόθεσμα τις πραγματικές διαπροσωπικές σχέσεις.

ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/01/2006

Η ηδονική απουσία γνησιότητας

I found this fascinating quote today:

Ο εξασφαλισμένος άνθρωπος είναι ο πιο στερημένος, μόνο που δεν υποψιάζεται τι ακριβώς στερείται. Η πλησμονή των εξασφαλίσεων διαμορφώνει ανεπαίσθητα ανέραστο ψυχισμό, ανικανότητα να μοιραστούμε τη ζωή, να αγκαλιάσουμε τον άλλον στις πιο αδύναμες και εύθραυστες πτυχές του, στις αποτυχίες του. Ο σίγουρος σύντροφος, η μόνιμη δουλειά, τα σταθερά χρήματα δίνουν την ψευδαίσθηση ιδιοκτησίας της ζωής, ότι η ζωή είναι ένα «ζάπιγκ» ατομικών επιλογών με τηλεχειριστήριο. Κατανοούμε την αγάπη μόνο στην τηλεοπτική της εκδοχή: Σαν περιοδική έκρηξη της επιθυμίας, πρώτη φάση ταχύτατης διαδικασίας για να φτάσει κανείς σε έναν σπασμό ηδονής. Σαν εξασφαλισμένη μόνιμη βάση αμοιβαίων ψευδαισθήσεων ιδιοκτησίας του άλλου, ή σαν δονζουανική περιπλάνηση στις ταπεινώσεις που επιβάλλει ο ευτελισμός της επιθυμίας.spoudasterion.pblogs.gr, Ludus Literarius, Nov 2009You should read the whole article.