«Δεν μπορούμε να κλειδώσουμε τα chat rooms»

Image by mseedre via Flickr

της ΕΛΕΝΗΣ ΑΓΑΘΩΝΟΣ - ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΥ, Ψυχολόγου

Η χρήση των chat rooms συνδέεται απόλυτα με δύο βασικές παραμέτρους:

- την πρόοδο της τεχνολογίας και τις δυνατότητες που προσφέρει στον άνθρωπο, οι οποίες είναι απεριόριστες

- το σύγχρονο τρόπο ζωής των ανθρώπων.

Οι ενήλικες είναι δυνατόν μέσα από αυτόν τον τρόπο επικοινωνίας πραγματικά να αναπληρώνουν σε χρόνο την κοινωνική τους συναναστροφή. Να αποφεύγουν δηλαδή την έκθεσή τους σε άμμεσες σχέσεις και να καλύπτουν και να εξυπηρετούν έτσι ορισμένες ανάγκες τους. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι όσοι επιλέγουν να επικοινωνήσουν μέσω chat rooms δεν έχουν και στενές διαπροσωπικές σχέσεις, όπως όλοι μας. Απλά, είναι ένα παιχνίδι της τεχνολογίας που επιθυμούν να το παίξουν.

Μόνον ένας μικρός πληθυσμός ατόμων που αντιμετωπίζουν δυσκολία ή ουσιαστικούς φόβους στο να πλησιάσουν άλλους ανθρώπους καλλιεργούν την απόσταση και καλύπτουν τις ανάγκες τους μέσα από τα chat rooms.

Ανήλικοι

Ενδιαφέρον μελέτης αποκτά η χρήση chat rooms από ανηλίκους για τους οποίους ισχύουν οι γενικές αρχές διαπαιδαγώγησής τους, ώστε να αποφεύγονται τα κακώς κείμενα.

Δηλαδή, παιδιά και έφηβοι πρέπει να είναι ενημερωμένοι γύρω από υπολογιστές και Διαδίκτυο ώστε να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους τα χρησιμοποιούν, το χειρισμό τους, καθώς και τους κινδύνους που αυτό κρύβει. Γονείς και σχολείο πρέπει να συμμετέχουν στην πληροφόρηση των παιδιών. Οταν τα εφοδιάσουν λοιπόν με τη γνώση γύρω από τους υπολογιστές και συγκεκριμένα για το Διαδίκτυο, μπορούν να τα αφήσουν να κινηθούν ελεύθερα. Οπωσδήποτε, το παιδί πρέπει να γνωρίζει ότι η χρήση του υπολογιστή και το σερφάρισμα στο Διαδίκτυο δεν είναι μια «μυστική υπόθεση», αλλά γίνεται εν γνώσει και πολλές φορές παρουσία του γονιού ή του παιδαγωγού.

Στην αντίθετη περίπτωση το παιδί μπορεί να φερθεί ακραία, είτε ηρωοποιώντας το Διαδίκτυο είτε πιστεύοντας ότι έτσι δρα εναντιωματικά προς τους γονείς του.

Εφηβεία

Οι έφηβοι που κάνουν ακραίους πειραματισμούς είναι στην πλειονότητά τους εκείνοι που αισθάνονται μοναχικά ή και συναισθηματικά παραμελημένοι. Παιδιά που είναι μέλη οικογενειών στις οποίες δεν υπάρχει επικοινωνία, όπου ο καθένας κάνει το δικό του και στις οποίες υπάρχει απόσταση τόσο ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές όσο ακόμα και μεταξύ των συνομίληκων ή κοντινών στην ηλικία αδελφών, είναι πιθανότερο να δράσουν ακραία.

Επομένως, εάν θέλουμε να θωρακίσουμε τα παιδιά ενάντια στους κινδύνους θα πρέπει να προσπαθήσουμε για όσο το δυνατόν καλύτερη επικοινωνία ανάμεσα στις γενιές (ως γονείς και εκπαιδευτικοί) ακόμα και με τις αναμενόμενες συγκρούσεις.

Τα chat rooms δαιμονοποιούνται ακριβώς γιατί στην εποχή μας παρατηρούμε έναν αυξανόμενο αριθμό οικογενειών με ελάχιστη ή κακή επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη τους που έχει αποτέλεσμα τον αυξανόμενο αριθμό παιδιών που αισθάνονται την ανάγκη να βρουν διεξόδους στη μοναξιά και την ανασφάλεια μέσα από οτιδήποτε προσφέρει ο σύγχρονος τρόπος ζωής - μέσα από ό,τι αφορά την τεχνολογία (το Διαδίκτυο, τα chat rooms, τα video games κ.ά.) μέχρι τη χρήση αλκοόλ, ουσιών και την παραβατικότητα.

Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε επομένως και όχι μόνον απέναντι στην τεχνολογία είναι να οχυρώσουμε τα παιδιά μας με αισθήματα αυτοεκτίμησης, ασφάλειας, πληθώρα ερεθισμάτων και επικοινωνίας μεταξύ των μελών της οικογένειας έτσι ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν την «προίκα» αυτή της ζωής στις εξωοικογενειακές τους σχέσεις (σχολείο, γειτονιά κ.ο.κ.).

Απάντηση στην ερώτηση αν είναι καλό ή κακό να μπαίνει ένα παιδί -οποιασδήποτε ηλικίας- στα chat rooms δεν υπάρχει. Πάντως, δεν μπορούμε να κλειδώσουμε τα chat rooms. Είναι μια πραγματικότητα. Το θέμα είναι να δώσεις στο παιδί αντισώματα, όπως είναι η γνώση, η αυτοεκτίμηση, η ασφάλεια στην οικογένεια. Και οπωσδήποτε, ο καλώς εννοούμενος έλεγχος, τα καλώς εννοούμενα όρια δεν έβλαψαν κανένα παιδί.
ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/01/2006

Εχουν τους δικούς τους κανόνες, και αξίες

Image by zenobia_joy via Flickr

της ΙΩΑΝΝΑΣ ΚΟΥΣΤΕΝΗ, Ψυχολόγου

Οι διαδραστικές πλευρές του Διαδικτύου, όπως είναι τα chat rooms, news groups, τα online παιχνίδια ή τα e-mail, προσφέρουν ένα περιβάλλον με ορισμένα χαρακτηριστικά που ελκύουν τους χρήστες. Από την άλλη πλευρά, τα δομικά συστατικά των τωρινών κοινωνικών συνδιαλλαγών συμβάλλουν στο να γίνεται αυτή η ιδιαίτερη μορφή επικοινωνίας ελκυστική.

Αν και ο όρος «συντροφικότητα» δεν μπορεί να νοηθεί χωρίς την άμεση επικοινωνία, ωστόσο είναι δυνατόν να δημιουργηθεί ένα είδος οικειότητας ανάμεσα σε χρήστες των chat rooms που επικοινωνούν μεταξύ τους για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Διαδίκτυο επιβάλλει τους δικούς του κανόνες, αξίες και σημεία και όσοι τα μοιράζονται, συμμετέχουν σε έναν ιδιαίτερο κώδικα επικοινωνίας ανάλογα με την ομάδα συνομιλίας. Σταδιακά αναπτύσσονται ανάμεσα στους τακτικούς χρήστες αισθήματα συντροφικότητας, κατανόησης ή και φλερτ. Οι διαδικτυακές κοινότητες των chat rooms βασίζονται στη δημιουργία τους πάντα σε ανθρώπινες ανάγκες και ο γραπτός λόγος έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει συναισθήματα θετικά ή αρνητικά ανάμεσα σε ανθρώπους που είναι άγνωστοι μεταξύ τους. Επιπρόσθετα, οι δεσμοί μεταξύ των χρηστών δημιουργούνται πολύ γρήγορα καθώς στο Διαδίκτυο δεν υπάρχουν κανόνες ευγένειας ή διακριτικότητας και από τις πρώτες συνομιλίες μπορεί να απαντηθούν προσωπικές ερωτήσεις. Με αυτό τον τρόπο, οι ομάδες αναπτύσσουν στενούς δεσμούς μεταξύ τους και η ανταλλαγή λέξεων αποκτά μια βαθιά ψυχολογική σημασία.

Οι χώροι άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων συχνά χρησιμοποιούνται από τα νέα άτομα και για να εξερευνήσουν τη σεξουαλικότητά τους, χωρίς το φόβο μετάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων, όπως ο HIV.

Η απόκρυψη της πραγματικής ταυτότητας και η ανωνυμία των chat rooms συνεπάγονται τη χαλάρωση των κοινωνικών κανόνων και περιορισμών και δίνουν στα άτομα την ελευθερία να εκφράσουν σεξουαλικές παρορμήσεις που στην κοινωνική τους ζωή θα συνοδεύονταν από το φόβο της απόρριψης ή του στιγματισμού. Επιπλέον, τα άτομα που νιώθουν λιγότερο επιθυμητά, μπορούν να βρουν στο Διαδίκτυο πιο εύκολα ναρκισσιστική επιβεβαίωση παρουσιάζοντας μια νέα ταυτότητα.

Τα chat rooms δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να δημιουργήσουν ταυτότητες με τις οποίες πειραματίζονται και είναι συνήθως εντελώς διαφορετικές από τις πραγματικές. Το άτομο μπορεί να παίξει ένα ρόλο παράδοξο σε σχέση με την καθημερινή του ζωή, επιτρέποντας στον εαυτό του ένα «διασκεδαστικό» διάλειμμα από τις ευθύνες και τα καθημερινά άγχη. Η επινόηση όμως μιας νέας προσωπικότητας απαντά και σε ασυνείδητες ανάγκες, όπως στη δημιουργία του «ιδανικού εαυτού», ιδιαίτερα όταν υπάρχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Ουσιαστικά, οι χρήστες των διαδραστικών πλευρών του Διαδικτύου εκφράζουν συχνά τις απωθημένες ή καταπιεσμένες πλευρές της προσωπικότητάς τους και βιώνουν εμπειρίες αναγνώρισης και δύναμης. Μπορούν ακόμη να παίξουν ρόλους τους οποίους φοβούνται ή απεχθάνονται να αντιμετωπίσουν συνειδητά.

Η παγκόσμια μοναξιά και η ανάγκη επικοινωνίας ριζώνουν παντού, ακόμη και αν μεσολαβούν ηλεκτρονικές συσκευές. Ωστόσο, «οι υπολογιστές προσφέρουν την ψευδαίσθηση της συντροφικότητας χωρίς τις απαιτήσεις της φιλίας» (Turkle, 1995). Οι σχέσεις που δημιουργούνται και παραμένουν διαδικτυακές, δεν φαίνεται να μπορούν να αντικαταστήσουν μακροπρόθεσμα τις πραγματικές διαπροσωπικές σχέσεις.

ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 14/01/2006