Κρίσεις και διακρίσεις;

του Γιάννη Πανούση

Ακόμα και στα λασπόνερα, ουρανέ, καθρεφτίζεσαι

Θ. Βαής, Ουρανός

Οι φόβοι για μετακύλιση της οικονομικής κρίσης στο κοινωνικό ή και αντικοινωνικό πεδίο είναι βάσιμοι...

Ποιος απειλεί την εθνική ταυτότητα;

Από τον ΘΑΝΑΣΗ ΓΙΑΛΚΕΤΣΗ

Τον Μάρτιο του 2007, όταν ο Νικολά Σαρκοζί, υποψήφιος τότε για την προεδρία της Γαλλικής Δημοκρατίας, πρότεινε τη δημιουργία υπουργείου της μετανάστευσης και της εθνικής ταυτότητας, ο γαλλοβούλγαρος στοχαστής Τσβετάν Τόντοροφ δημοσίευσε στην εφημερίδα «Le Monde» το ακόλουθο άρθρο.

Στο μυθιστόρημά του «1984», ο Οργουελ περιγράφει πολλά υπουργεία που δημιουργήθηκαν στην ολοκληρωτική χώρα Ωκεανία: το υπουργείο της αλήθειας, εκείνο της ειρήνης, της αγάπης, της αφθονίας...

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0iqC6ZCoN
Under Creative Commons License: Attribution

Κοινωνία και κρίση

Image by JLA Kliché via Flickr

του Βασίλη Κρεμμυδά, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών

Μιλούμε συνέχεια πια, αν μιλούμε και για κάτι άλλο, για την οικονομική κρίση· «οικονομική κρίση» ή σκέτο «κρίση» είναι οι λέξεις της καθημερινότητας που χρησιμοποιούνται περισσότερο. Ακριβώς επειδή δεν είναι μόνον λέξεις· εκφράζουμε μ΄ αυτές κάτι εξαιρετικά σημαντικό που επηρεάζει βαθιά τη ζωή μας, που δρα αρνητικά στο ατομικό και στο κοινωνικό όλον.

Δυστυχώς, η κρίση δεν είναι μόνον «έχω λιγότερα λεφτά και να δω πώς θα πορευτώ». Ή, μάλλον, απ΄ αυτό ξεκινάνε πολλές άλλες, πιο σημαντικές συνέπειες που αντανακλούν στην ίδια την προσωπικότητα του ατόμου, στην ίδια τη φυσιογνωμία της κοινωνίας. Φιλικό πρόσωπο μου έλεγε πρόσφατα· «βλέπω πολλούς ανθρώπους στους δρόμους που κυκλοφορούν και σου δίνουν την εντύπωση ότι είναι νεκροί χωρίς να το ξέρουν». Είναι προφανώς μια υπερβολική διατύπωση, για κάτι όμως που υπάρχει.

Ο άνθρωπος αισθάνεται να μη γνωρίζει τίποτα για τον εαυτό του, για τους γύρω του· τίποτα για το σημείο όπου βρίσκεται από κάθε άποψη- για το μέλλον δεν συζητάει βέβαια, ούτε να το σκέφτεται δεν θέλει. Ο ψυχισμός του χάνει την ευστάθειά του και αρχίζει να παραπατάει. Αυτό όμως μας το ανέλυσε εξαιρετικά τελευταία η Φωτεινή Τσαλίκογλου σ΄ αυτόν εδώ τον χώρο· τι να προσθέσει κανείς. Να πω μόνον κάτι παράλληλο. Στις αρχές του 1970 η μεγάλη πετρελαϊκή κρίση, καθώς ήταν ξαφνική και βαθιά, δημιούργησε στις δυτικές κοινωνίες τόσο ισχυρό πανικό που απασχόλησε για καιρό διανοούμενους και επιστήμονες, προκαλώντας ανησυχία για τις συνέπειες στο κοινωνικό σώμα. Στη Γαλλία μάλιστα έπεσε η ιδέα για ένα νέο κλάδο της ιστορικής επιστήμης, την ψυχοϊστορία (psychohistoire), και άρχισαν να εκπονούνται σχετικές διατριβές. Η κρίση αυτή δεν προκάλεσε ντόμινο γιατί οι οικονομίες ήταν ισχυρές και έτσι η διάρκειά της ήταν σχετικά περιορισμένη, οπότε εγκαταλείφθηκε και η ιδέα για τον νέο ιστοριογραφικό κλάδο.

Η τωρινή κρίση δεν μπορεί να έχει περιορισμένη διάρκεια γιατί έχει κλονίσει ή και ανατρέψει το σύνολο των οικονομικών μηχανισμών. Και ας μη λησμονούμε ότι οικονομική κρίση θα πει κοινωνική κρίση και ότι, όταν μιλούμε για διάρκεια της οικονομικής κρίσης, πρέπει να σκεφτόμαστε την κοινωνία.

Θέλω να πω ότι ακόμη και στην έναρξη της ανάκαμψης, στο οικονομικό επίπεδο δεν θα είμαστε σε θέση παρά να αρχίσουμε να μετρούμε τις βλάβες στη μηχανή που λέγεται κοινωνία. Για την ώρα βλέπουμε μια κοινωνία σε πλήρη ανημπόρια, με το βλέμμα των ανθρώπων απλανές, να προσπαθεί να χωνέψει πώς είναι δυνατό να την ληστεύουν επί τόσα χρόνια και να μην το καταλαβαίνει. Γιατί είναι πράγματι ληστεία αυτό που συνέβη, αλλά με τεράστια διαφορά από τη συνηθισμένη ληστεία· η κλασική ληστεία του 19ου αιώνα αφορούσε κάποια άτομα, οι ληστές τούς αφαιρούσαν όλα τα υπάρχοντα, σκότωναν καμιά φορά και κανέναν· και στην εποχή μας το ίδιο: σπίτια, πορτοφόλια, άλλα αντικείμενα. Στις περιπτώσεις αυτές, θιγόμενο είναι το άτομο που αντιδρά με τη σκέψη «καλά να ΄μαστε, ό,τι μας πήραν θα το αντικαταστήσουμε· τον μισθό μας τον έχουμε, τη σύνταξή μας, κάτι θα βάζουμε στην άκρη, ή νέοι είμαστε θα δουλέψουμε λίγο παραπάνω...».

Είναι φανερό ότι το σημερινό πρόβλημα είναι διαφορετικό, δεν αφορά κάποια, έστω πολλά άτομα, αφορά όλους, ως κοινωνία όμως. Γιατί κοινωνία δεν είναι σύνολο ατόμων, όπως ισχυρίζονται πολλοί· κοινωνία είναι σχέσεις· σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, των ανθρώπων με τα πράγματα· η κοινωνία είναι μηχανισμός. Από τις σχέσεις, από την τέτοια ή αλλιώτικη λειτουργία της μηχανής είναι που διαμορφώνονται οι όροι για την παραγωγή του πλούτου και την κατανομή του ώστε να προκύπτουν πλούσιοι, μεσαίοι, φτωχοί· ώστε πάλι, να διαμορφώνονται οι διάφορες κοινωνικές εξουσίες και οι συσχετισμοί δυνάμεων.

Επιπλέον, η ελληνική κοινωνία έχει τώρα να υφίσταται την κατατρομοκράτηση από την Ευρωπαϊκή, κατ΄ ευφημισμόν, Ένωση, που δεν έχει κάνει ούτε ένα βήμα μπροστά από τότε που ήταν ΕΟΚ και που ασκεί, ως δεξιά που είναι, εντελώς φιλελεύθερη οικονομική πολιτική· και έχει να υφίσταται την άγρια εκμετάλλευση από τους λεγόμενους διεθνείς κερδοσκοπικούς κύκλους, που της πίνουν το αίμα στην κυριολεξία, όσο βέβαια της άφησαν οι εγχώριοι ληστές. Εδώ βρισκόμαστε τώρα· και η αγωνία της κοινωνίας είναι για το τι θα γίνει, πού πηγαίνει, πού θα βρίσκεται αύριο. Πολλοί γράφοντες που με ελαφρότητα εμφανίζονται ως αισιόδοξοι ισχυρίζονται ότι η κοινωνία που θα βγει απ΄ αυτή την κρίση θα είναι καλύτερη· άλλοι πάλι, με ακόμη μεγαλύτερη ελαφρότητα, ισχυρίζονται ότι όπου να ΄ναι τελειώνουμε με την κρίση! Οι τελευταίοι ασφαλώς έχουν νυχτώσει μακριά. Η κρίση στην κοινωνία είναι μακρόχρονη- άλλο στην οικονομία-, οι ζημίες που υφίσταται και θα υφίσταται στον ιστό της, πολλές και βαθιές. Ασφαλώς, θα προκύψει μια αλλιώτικη κοινωνία· το «καλύτερη» ή «χειρότερη» δεν ξέρω τι θα πει- από τι καλύτερη ή χειρότερη. Δεν ενδιαφέρουν αυτά· ενδιαφέρει μόνον να είναι ισχυρή, να είναι κοινωνία με όλη τη σημασία της λέξης.
ΠΗΓΗ:εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 26-2-2010

Φελλοί

του Δ.Δανίκα

Γιατί η Μενεγάκη; Απορούν. Θλίβονται. Μελαγχολούν. Και μετά κάνουν χάζι και στα ίδια προχωρούν. Γιατί λοιπόν; Γιατί το σκουπίδι το πιο ανώδυνο γιατρικό. Γιατί η τηλεόραση το θρανίο ακαλλιέργητων μαθητών. Γιατί η κλειδαρότρυπα το θέαμα το γαργαλιστικό. Γιατί αυτά τα πρότυπα των εξουσιαστών. Γιατί με το εύκολο και το φτηνό χειραγωγούν καλύτερα τον αμόρφωτο λαό.

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Πολιτιστική υποχώρηση, ανθρωπιστική έκπτωση

του Γιάννη Χάρη

ΔΙΝΟΥΜΕ ΤΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟ ΛΑΟΣ, ΓΙΑ Ν΄ ΑΚΟΥΣΤΟΥΝ

ΕΤΣΙ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ ΞΕΝΟΦΟΒΙΚΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ·

ΚΑΤΑΝΟΟΥΜΕ ΤΟΥΣ ΑΓΑΝΑΚΤΙΣΜΕΝΟΥΣ

ΠΟΛΙΤΕΣ, ΓΙΑ ΝΑ ΑΘΩΩΣΟΥΜΕ ΔΙΚΕΣ

ΜΑΣ ΞΕΝΟΦΟΒΙΚΕΣ ΙΔΕΕΣ.

Μετά βίας ανεχόμαστε τον αλλόθρησκο, τον εβραίο, τον μειονοτικό, τον φίλαθλο αντίπαλης ομάδας, τον οπαδό αντίπαλου πολιτικού κόμματος, τον γείτονα και το σκυλί του, μα ρατσιστές δεν είμαστε ή ξενοφοβικοί, και ευτυχώς μας περισσεύει η ανοχή απέναντι στους μετανάστες

Με αυτά τα λόγια έκλεινα την περασμένη επιφυλλίδα, αφήνοντας ανοιχτό ένα τεράστιο θέμα, που πας να το πιάσεις απ΄ τη μια, κι όλο σου φεύγει από την άλλη. Αναφερόμουν στα πλυντήρια βρόμικων ιδεών, τα κανάλια δηλαδή, κυρίως τα λεγόμενα σοβαρά, που με την υπερπροβολή των εκπροσώπων της άκρας δεξιάς μάς εξοικειώνουν και μας συμφιλιώνουν με το πρόσωπο του τέρατος, όπως είχα γράψει σχετικά πρόσφατα. Και προχωρούσα τώρα με τη σκέψη πως η συστηματική αυτή και άνευ αρχών προβολή ενδέχεται να κρύβει μιαν αόριστη, στην καλύτερη περίπτωση, σύμπνοια ή και ταύτιση του τηλεοικοδεσπότη με τον φιλοξενούμενο. Διαφορετικά, ο ιδεολογικός αμοραλισμός και ο πολιτικός καιροσκοπισμός με το κυνήγι της τηλεθέασης δεν φτάνουν να εξηγήσουν στάσεις παντελώς άσχετες με τα κρατούντα στον τηλεοπτικό μας κόσμο ήθη: αναφέρομαι στον γνωστό εισαγγελικό, συχνά ιταμό τρόπο των τηλεδημοσιογράφων, και μάλιστα των πιο προβεβλημένων των βραδινών δελτίων, που δεν ανέχονται μύγα στο σπαθί τους, ούτε το βήχα καν του οποιουδήποτε κοινωνικά και ταξικά παρακατιανού.

Ακόμα πιο σκεφτικός στέκεται κανείς απέναντι στην αιφνίδια ανακάλυψη του προβλήματος της μετανάστευσης και των άμεσων επιπτώσεών της, ιδίως σε υποβαθμισμένες συνοικίες κτλ. Πολλές είναι οι εύλογες-κι ωστόσο διόλου επαρκείς- ερμηνείες: η άνοδος της δύναμης του ΛΑΟΣ, η οποία οφείλεται στην οικονομική κρίση και στη δυσαρέσκεια του κόσμου που «τον εγκατέλειψε η πολιτεία», ανίσχυρο πλάι στην εξαθλίωση των μεταναστών και τη συναφή παραβατικότητα.

Πριν δούμε το μένος με το οποίο προβάλλεται ξαφνικά το πρόβλημα και η απαίτηση για την επίλυσή του, τον ζήλο με τον οποίο εκδηλώνεται η αμέριστη κατανόηση των δοκιμαζόμενων αγανακτισμένων πολιτών, ας σταθούμε λίγο στη στερεότυπη ερμηνεία της μετακίνησης στρωμάτων της εκλογικής βάσης, εν προκειμένω από τα αριστερά προς την ακροδεξιά. Έχω κι εδώ ξαναγράψει ότι η ερμηνεία με οπωσδήποτε βάσιμα οικονομικοκοινωνικά κριτήρια δεν παύει να είναι κατά βάθος πατερναλιστική, να κρύβει μια βαθύτερη υποτίμηση του «απλού λαού», που χωρίς ιδέες, χωρίς ιδεολογία δηλαδή, εξακτινώνεται από την αριστερά, ακόμα και την κομμουνιστική, στην άκρα δεξιά: φταίει, είπαμε, η παγκοσμιοποίηση και η βαθιά οικονομική κρίση, η ανασφάλεια με τους ξένους, με τον Πολωνό υδραυλικό στη Γαλλία, με τον Αλβανό οικοδόμο χτες εδώ και σήμερα με τον ανέστιο Αφγανό, κι αυτή η ανασφάλεια και ο φόβος θεωρείται όρος ικανός να μεταστρέψει όχι τους «εκλεκτούς» εμάς αλλά τον «απλό λαό» και να τον κάνει ψηφοφόρο του Καρατζαφέρη και χειροκροτητή των «παλικαριών» της Χρυσής Αυγής, στον Άγιο Παντελεήμονα φερειπείν.

Τότε τι; Είναι όλοι ρατσιστές ή ξενοφοβικοί; Κι εκείνοι και εμείς, σύμφωνα με τον εισαγωγικό συλλογισμό μου; Δεν ξέρω· οι πολιτικοϊδεολογικοί όροι σίγουρα τρομάζουν. Ας δούμε όμως τι σίγουρα είμαστε, ή πιο απλά τι σίγουρα αισθανόμαστε. Ας δούμε λοιπόν σε οποιαδήποτε συνθήκη της καθημερινής ζωής τη σχετική έως απόλυτη δυσανεξία, ενστικτώδη ώς έναν μεγάλο βαθμό ή καταστατική, δυσανεξία που κλιμακώνεται σε αποστροφή, μίσος, έχθρα κτλ., απέναντι: στον ετερόδοξο, τον αιρετικό, τον παπικό, τον παλαιοημερολογίτη, τον ιεχωβά, και ειδικά τον εβραίο, τον πάσης φύσεως μειονοτικό, τον τσιγγάνο, τον ομοφυλόφιλο, αλλά ακόμα και τον σεξουαλικά ελευθεριάζοντα (και ιδίως την-), τον φίλαθλο αντίπαλης και εν γένει διαφορετικής ομάδας, τον οπαδό αντίπαλου και εν γένει διαφορετικού πολιτικού κόμματος (και ιδίως μικρού!), τον απέναντι ή πλαϊνό ή παραδίπλα ανταγωνιστικό μαγαζάτορα, τον γείτονα με το μεγαλύτερο (ή το πολύ μικρό!) αυτοκίνητο, τον γείτονα που βάζει δυνατά μουσική, ή που βάζει διαφορετική από τα γούστα μας μουσική, τον γείτονα που ποτίζει νυχτιάτικα τα λουλούδια του, τον γείτονα με το σκυλί που γαβγίζει ασταμάτητα, τον γείτονα που κυκλοφορεί με τις κοιλιές του έξω στη βεράντα..., σελίδες θα μπορούσαμε να γεμίσουμε. Κι αν έτσι με τον γείτονα, πόσο μάλλον με τον ξένο!

Τι μας κρατάει να μη σφαζόμαστε όλη την ώρα, να μη σφαχτούμε οριστικά με τον γείτονα; Αυτό το μικρό και τεράστιο μαζί κλικ του διακόπτη, που λέγεται κοινωνικότητα, κοινωνικοποίηση, κοινοτική ζωή, πολιτισμός, η αρχικά (ή και για πάντα) αναγκαστική συνθήκη του κοινωνικού όντος που είναι υποχρεωμένο να συνυπάρξει, να συμβιώσει, μ΄ όλες του τις διαφορές, τα πάθη και τα μίση. Γίνεται όμως αυτό; Ε, άντε, με τον γείτονα, και φτάνει πια, φτάνει τόσος αυτοέλεγχος και καταπίεση εννοώ, νισάφι! όχι και με τον ξένο! Μοιάζει απλοϊκό, μα είναι, νομίζω, θεμελιώδες.

Γυρίζοντας νύχτα σπίτι, ένα αυτοκίνητο που ερχόταν σταθερά από πίσω μου με στράβωνε με τους προβολείς του· όποιος οδηγεί, ξέρει πόσο επικίνδυνο, βασανιστικό και εξοργιστικό είναι αυτό· του έκανα διάφορα νοήματα, χαμπάρι! Κάποια στιγμή, δεν άντεξα, έβγαλα το χέρι απ΄ το παράθυρο, σε μια παρατεταμένη, μεγαλόπρεπη μούντζα. Όταν πια σταμάτησα έξω απ΄ το γκαράζ, σταμάτησε κι εκείνο: κοιτάζω απ΄ το καθρεφτάκι και διακρίνω τον-συμπαθέστατο μάλιστα- γείτονα που είχε θέση στο ίδιο γκαράζ! Ν΄ ανοίξει η γη να με καταπιεί... Έκτοτε κοιτάζω καλά καλά ποιος έρχεται πίσω μου, στη γειτονιά· γιατί αλλού, ούτε λόγος, μούντζα θα πέσει και πάλι.

Κοινωνικές αναστολές, ανάμεικτες με φόβο, δέος, ανάλογα, μέσα στην ίδια οικογένεια, στην ίδια γειτονιά, στο ίδιο χωριό, ανάλογα με τη θέση, μπορεί και ανώτερη, του άλλου, ορίζουν τη συμπεριφορά μας, ολόκληρο πλέγμα συμβάσεων και μικρών ή μεγάλων καταναγκασμών. Οπότε, με την πρώτη ευκαιρία, ευχαρίστως σπάμε την άτιμη την αλυσίδα, και πάλι, ανάλογα, πουλάμε εξουσία, τσαμπουκά, ή απλούστατα αφήνουμε ελεύθερα τα συναισθήματά μας, που είναι παγίως, πάντοτε, φόβος για καθετί καινούριο ή ξένο, δυσφορία έως αποστροφή για ό,τι ξεφεύγει από τον έλεγχό μας-γνωστότατο το φαινόμενο, διέπει όλη μας τη ζωή, τη στάση μας απέναντι σε καινούριες ιδέες, σε αλλαγές στη μόδα, στη γλώσσα, γενικά απέναντι στις νεότερες γενιές κτλ.

Ο ΥΠΟΠΤΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ

Κακά τα ψέματα, το ΛΑΟΣ δεν βγήκε ενισχυμένο μόνο στον Άγιο Παντελεήμονα ή σε άλλες υποβαθμισμένες περιοχές. Αλλά και στα Βόρεια Προάστια. Ή σε αγροτικές περιοχές, όπου όλη η τοπική οικονομία στηρίζεται στους ξένους· που τους έχουν οι ντόπιοι σκλάβους, μ΄ άλλα λόγια· κι απλώς τους θέλουνε πιο σκλάβους ακόμα, και όχι να σηκώνουνε κεφάλι, ζητώντας μεγαλύτερο (μα πάντα εξευτελιστικό) μεροκάματο. Και κακά τα ψέματα, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις χωριών με ομολογημένα αρμονική συνύπαρξη από καιρό ντόπιων και ξένων, ώσπου στραβοκοιτάζει μια μέρα ο ξένος κάποιον στο καφενείο, κι αρχίζει το πογκρόμ, έφοδος στα σπίτια των ξένων, απαγόρευση κυκλοφορίας και άλλα εξίσου αδιανόητα κι ανατριχιαστικά.

Ξενοφοβία; Έστω πως όχι. Γιατί τότε θα έπρεπε να δεχτούμε πως είναι έμφυτη, εγγενής. Υποχώρηση πολιτισμού, όμως, οπωσδήποτε.

Κι εκεί αρχίζουν οι ευθύνες οι δικές μας. Που είναι ακόμα μεγαλύτερες όσο μικρότερες, ή και ανύπαρκτες, εμφανίζουμε τις ευθύνες των άλλων, του «λαού». Γιατί δεν νοείται να συμψηφίζεται η εξαθλίωση του οικονομικού μετανάστη και η όποια, παρεπόμενη, παραβατικότητα με την υποχώρηση βασικών συστατικών της ανθρώπινης συνθήκης, με λιντσαρίσματα, με σκούπες-πογκρόμ, με χώρους υποδοχής-στρατόπεδα συγκέντρωσης και άλλα αστυνομικά μέτρα. Και πάντως, ακόμα κι αν τα θεωρούσε κανείς απαραίτητα σε κάποια φάση διόγκωσης και όξυνσης του προβλήματος, το χειροκρότημα στα «παλικάρια» της Χρυσής Αυγής δείχνει ότι το πρόβλημα είναι εντέλει αλλού.

Και τότε ο λόγος: «Όποιος είναι έξω από το χορό, πολλά πολυπολιτισμικά τραγούδια ξέρει», έτσι εξάλλου επιθετικά και χλευαστικά που εκφέρεται, και μέσα στον προσχηματικό ρεαλισμό του και τη συσκοτιστική «αντικειμενικότητά» του, ακούγεται βαθύτατα ανησυχητικός. Περισσότερο κι από τις σιδερογροθιές και τα στειλιάρια των «παλικαριών».

Αλλά για τη «δική μας» στάση μένουν πολλά να πούμε.
ΠΗΓΗ: εφημ. ΤΑ ΝΕΑ, 27 Ιουνίου 2009

Το πλοίο των τρελών

του Γεράσιμου Βώκου, καθηγητή φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ίσως ένα από τα εντυπωσιακότερα γεγονότα των τελευταίων ετών είναι οι περίφημες διαδηλώσεις σε διάφορα μέρη του κόσμου εναντίον του φαινομένου της παγκοσμιοποίησης.

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0gapUDQjH
Under Creative Commons License: Attribution


Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Κώνειο στην «Ανοιχτή κοινωνία»

του Μάριου Πλωρίτη

ΟΤΑΝ ο Καρλ Πόππερ έγραφε το (περιλάλητο πια) βιβλίο του «H Ανοιχτή Κοινωνία και οι εχθροί της» (1938-43, α΄ έκδοση 1945)1, δεν θα φανταζόταν βέβαια πως, ύστερ' από 60 χρόνια, εχθροί της θ' αναδείχνονταν όχι μόνο οι «προφήτες» και δράστες του ολοκληρωτισμού και του ρατσισμού, αλλά και οι ηγέτες της κοινωνίας που εκείνος εξεθείαζε.

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Η πάλη των λέξεων

του Δ.Χασάπη,καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η κερδοσκοπία της αγοράς, η κερδοφορία των επιχειρήσεων, τα μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια και άλλοι συναφείς λεκτικά όροι του τρέχοντος πολιτικού λεξιλογίου συσκοτίζουν την έννοια του κέρδους ως υλικού αποτελέσματος μιας δραστηριότητας ή μιας συναλλαγής, συσχετίζοντάς το επιλεκτικά και κατά περίπτωση με την ηθική, το δίκαιο ή την οικονομία και αποδίδοντάς του άλλοτε θετική και άλλοτε αρνητική αξία. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές άλλες έννοιες και λέξεις με τις οποίες μας βομβαρδίζουν συστηματικά αυτές τις μέρες τα πολιτικά επιτελεία του δικομματισμού και τα προσκείμενά τους ραδιοτηλεοπτικά μέσα στην προσπάθεια να νομιμοποιήσουν ως αναγκαία και να καταστήσουν αποδεκτά ως αναπόφευκτα τα οικονομικά και πολιτικά σχέδια της κυβέρνησης...

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0fYycAyIG
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Εξοστρακισμένος εαυτός

του Μισέλ Φάις

Στην Ειρήνη Β.

Για όλα φταίνε οι μετανάστες ή, το καθρέφτισμά τους, η παγκοσμιοποίηση, δηλαδή οι Αμερικάνοι. Ετσι, με δυο αφορισμούς ξεπαστρεύουμε όλο το ιδεολογικό φάσμα της τρέχουσας πολιτικής σκηνής. Για κάποιους μάλιστα είναι ένα και το αυτό. Καθώς βρίσκουν και την κρυφή ρίζα των παγκόσμιων δεινών: τον εβραιοσιωνισμό, αυτό τον αρχέγονο και δοκιμασμένο δαίμονα καταστροφής του πλανήτη - εξακολουθητική παραφυσική ή μεταφυσική βίωση του κενού της ατομικής ή της συλλογικής περιπέτειας.

Προχτές σε ταξί ένας κιτρινιάρης (όπως αποκαλούσε τους συναδέλφους του) παραληρούσε, στην αρχή σε μια Ρωσίδα και κατόπιν σ' έναν Πακιστανό, που δεν καταλάβαιναν γρυ από τον υψηλόφρονα δεκάρικό του: Βρε, ουστ. Τι σκατά θέλουν στην Ελλαδίτσα μας και τη βρωμίζουν; Στα Τίρανα έχει λιγότερους Αλβανούς από την Αθήνα, μου εκμυστηρεύτηκε ο ίδιος ταρίφας, που εκ περιτροπής άκουγε στη διαπασών σκυλάδικα και Εκκλησία της Ελλάδος (μακαρίζοντας τον Χριστόδουλο και απαξιώνοντας τον νερόβραστο διάδοχό του).

Ο ρατσισμός, που ουσιαστικά είναι ο εξοστρακισμός του εξοστρακισμένου μας εαυτού, στις μέρες μας καλύπτει σαν το νερό στ' αυλάκι την υποχώρηση του δημόσιου νοήματος στο όνομα της πιο άγριας, τυφλής, ιδιόχρηστης ελευθερίας. Επειδή όμως η ετερότητα βαφτίζεται στην ενδοσκόπηση, τα παιχνίδια του ίδιου και του άλλου σκαρώνουν απίστευτες φάρσες σ' όλους αυτούς που, καραβολεμένοι στην ελευθερία της αδιαφορίας, καμώνονται ότι κόπτονται περί μιας κοινωνίας της ανοχής, της αλληλεγγύης, της συμμετοχής.

Εξού κι ένας αθέατος ρατσισμός έχει πέραση σε ανθρώπους καλού γούστου, στα πιο συνειδητοποιημένα στρώματα, σ' όλους αυτούς που αυτοχρίζονται υποψιασμένοι στα μυστικά και στα ψέματα της πολιτικής και της καθημερινότητας.

Αλήθεια, ποιος από τους ανθρώπους των πολλών επιλογών, κι όχι της ανάγκης, δεν έχει σκεφτεί να καρυδώσει κάποιον άλλο (όχι αυτόν που σέβεται εξαιτίας του άλλου χρώματος, της άλλης θρησκείας, της άλλης σεξουαλικότητας, της άλλης καταγωγής), αλλά τον άλλο, μόνο και μόνο επειδή τον βλέπει ως άλλο;
ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ,7-6-2008

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Τηλεοπτική ζούγκλα: Η τεχνολογία της χειραγώγησης

του ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΑΡΔΑΚΗ, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πατρών

Το 1989 είναι το έτος που θεσμίζεται η λειτουργία της ιδιωτικής τηλεόρασης στην Ελλάδα. Εκτοτε, δημιουργήθηκαν και λειτουργούν εκατοντάδες ιδιωτικά κανάλια στην Αθήνα και στην περιφέρεια, χωρίς κανείς να γνωρίζει πόσα και ποια από αυτά έχουν άδεια λειτουργίας. Με λίγα λόγια, με την ιδιωτική τηλεόραση συνέβη ό,τι και με τα αυθαίρετα κτίσματα.

Ο καθένας που είχε τη φιλοδοξία να στήσει έναν ιδιωτικό τηλεοπτικό σταθμό, για να κερδίζει χρήματα με διαφημίσεις αλλά και με οποιονδήποτε αθέμιτο άλλο τρόπο (ροζ τηλέφωνα 090, αστρολογίες, κτλ.), μπορούσε να το κάνει χωρίς κανένας να τον ελέγξει ή να τον εμποδίσει. Ετσι, φτάσαμε στην τηλεοπτική ζούγκλα, η οποία έχει, κατ' αρχήν, τη νομιμοποίησή της στην αυθαιρεσία της χρήσης των κρατικών τηλεοπτικών συχνοτήτων και στη συνέχεια στην αφέλεια των ανυποψίαστων τηλεθεατών, που είναι και οι πελάτες της. Ας δούμε τώρα τις συνέπειες αυτής της εξέλιξης.

Η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση, από την αρχή της λειτουργίας της, αποτέλεσε και αποτελεί έναν οικονομικό και ιδεολογικό μηχανισμό, ενσωματωμένο στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα, στόχος του οποίου είναι να προωθήσει την οικονομική χειραγώγηση των λαών και να ενσταλάξει τις καταναλωτικές αξίες στη συνείδηση των μισθοσυντήρητων μαζών. Αυτό το κάνει με πολλαπλούς τρόπους και σε πολλαπλά επίπεδα. Το πιο αποτελεσματικό μέσο είναι το άρρητο ιδεολογικό και συμβολικό επίπεδο.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τη διαφήμιση: είναι σαφές ότι η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς διαφημίσεις, από όπου αντλεί τους οικονομικούς πόρους, για να μπορεί να υπάρξει και να λειτουργήσει. Η κορεσμένη διαφήμιση, από τη «φύση» της, λειτουργεί κυρίως στο ιδεολογικό και συμβολικό επίπεδο πρόσληψης, κι' αυτό το γνωρίζει η ψυχολογία της διαφήμισης. Μέσα από επιλεγμένα σλόγκαν, ενισχύει και καναλιζάρει στη συνείδηση των καταναλωτών τις «ροές επιθυμιών» και ενεργοποιεί τις «επιθυμητικές μηχανές», για να μπορεί να υπάρξει και να λειτουργήσει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο της ανεξέλεγκτης παγκοσμιοποιημένης οικονομίας της αγοράς. Το παιδί ήδη από τον πρώτο μήνα της γέννησής του εκπαιδεύεται με ποικίλους τρόπους για να γίνει καλός τηλεθεατής και καταναλωτής των συμβολικών προϊόντων.

Το υπαρκτό μοντέλο της εμπορευματοποιημένης τηλεόρασης είναι απολύτως συμβατό στην ιδεολογία της συμμόρφωσης και της ομοιομορφίας διαθέσεων του τηλε-ανθρώπου. Επιπλέον, η τηλεόραση κατακερματίζει την κριτική σκέψη του τηλεθεατή, με έναν τρόπο που καταστρέφει την κριτική του συνείδηση. Ακόμη και μία εκπομπή λόγου (που σπάνια εμφανίζεται) κατακερματίζεται από διαφημιστικά μηνύματα, που μας προσκαλούν για συμμετοχή σε ένα τηλε-παιχνίδι ενός ακραία εμπορευματοποιημένου κόσμου. Πέραν τούτου, η τηλεόραση μοιράζει αφειδώλευτα ψευδαισθήσεις και προσκαλεί τους τηλεθεατές - καταναλωτές να πάρουν μέρος στο μεγαλύτερο οικονομικό παιχνίδι εκμετάλλευσης των τηλεθεατών. Συνήθως, προβάλλει με κάθε τρόπο τον πλούτο και την γκλαμουριά, ενώ αποσιωπά την πείνα, την ανεργία, την εκμετάλλευση και προπαντός τις αιτίες που γεννούν την ανθρώπινη δυστυχία.

Αυτό βέβαια το κάνει με «δημοκρατικό» τρόπο, χωρίς να υποχρεώνει και να δεσμεύει κανέναν, όπως ισχυρίζεται. Το κάνει ενώ συγχρόνως διαφημίζει ότι στον ανταγωνιστικό κόσμο του αποϋλοποιημένου καπιταλισμού (δηλαδή στην εποχή της πληροφορικής), το άτομο είναι ο απόλυτος ρυθμιστής του εαυτού του, και είναι υπεύθυνο και συγχρόνως ελεύθερο να κάνει τις επιλογές του. Γι' αυτό του έδωσε στο χέρι και το τηλεκοντρόλ, για να πέφτει από το ένα κανάλι στο άλλο, που όμως είναι πιστά αντίγραφα. Αυτή είναι και η συμβολική βία της τηλεόρασης, η οποία είναι ο κυριότερος μηχανισμός χειραγώγησης του «συστήματος αναγκών» του ανθρώπου και της ενσωμάτωσης των κοινωνικοποιημένων νέων στη λογική του συστήματος.

Η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση, με τον τρόπο που λειτουργεί σήμερα, δεν έχει καμιά διδακτική και παιδευτική δύναμη. Αντίθετα, εκπαιδεύει τους ανθρώπους στην ετερονομία της συνείδησης και στη συμμόρφωση. Με άλλα λόγια, εκπαιδεύει τους ανθρώπους να καταφάσκουν στην επιλεκτική παρουσίαση μιας εικονικής πραγματικότητας, που φιγουράρει ως η αυθεντική και απόλυτη αλήθεια. Αυτό εξυπηρετεί τις ίδιες τις ανάγκες του συστήματος επιτήρησης της συμπεριφοράς και φυσικά και τις δικές της ανάγκες, που είναι εναρμονισμένες και συμβατές με την ιδεολογία και τους βαθύτερους στόχους του συστήματος. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο αναφοράς γεννήθηκαν και καθιερώθηκαν σε βαθμό αυθεντίας οι λεγόμενοι τηλε-εισαγγελείς και τηλε-δικαστές, καθώς και τα παράγωγά τους. Στην πλειοψηφία τους (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) λειτουργούν ως αυτόκλητοι υπερασπιστές των αδυνάτων και των κατατρεγμένων, για να εξασφαλίζουν το άλλοθι του λαού που τους πιστεύει. Το χειρότερο είναι ότι έχουν, σε τελευταία ανάλυση, υποκαταστήσει τις θεσμικές λειτουργίες μιας συντεταγμένης πολιτείας. Είναι οι δημοσιογράφοι «παντός καιρού». Θα αναφερθώ εδώ σε τρία-τέσσερα παραδείγματα για να δείξω την υποτιθέμενη δημοσιογραφική αυθεντία των τηλεοπτικών σταρ.

Κάποτε κάποιος ανέβηκε στην Ακρόπολη και απειλούσε να πέσει αν δεν πήγαινε εκεί προσωπικά ένας πολύ γνωστός τηλεπαρουσιαστής για να διαπραγματευτεί την πτώση του. Αργότερα κάποιος ανέβηκε σε μια κολόνα της ΔΕΗ γιατί τον εγκατέλειψε η γυναίκα του και απειλούσε να αυτοκτονήσει, αν δεν πήγαινε επί τόπου ένας γνωστός δημοσιογράφος για να του φέρει τη γυναίκα του πίσω. Σε μια απαγωγή λεωφορείου ο απαγωγέας μιλούσε μόνο με κάποιους τηλεοπτικούς δημοσιογράφους και όχι με την αστυνομία. Τέλος, στη γνωστή υπόθεση της οδού Νιόβης (όπου έχασε τη ζωή της η Αμαλία Γκινάκη) τον πρωταγωνιστικό ρόλο δεν τον έπαιξε η αστυνομία, ως όφειλε, αλλά κάποιοι τηλεοπτικοί δημοσιογράφοι.

Ας δούμε τώρα τα περιεχόμενα και τις εκπομπές που εκπέμπει η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση. Δεν χρειάζεται να κάνει κανείς καμία σοβαρή έρευνα παρά μόνον να παρακολουθήσει μια-δυο μέρες όλα τα ιδιωτικά κανάλια και θα έχει την απάντηση: η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση εκπέμπει ό,τι πιο ευτελές, τουτέστιν όλα τα υποπροϊόντα μιας υποκουλτούρας, που εξευτελίζει κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια και υπονομεύει το σύστημα αξιών της κοινωνίας. Πιο συγκεκριμένα: εκπέμπει αστρολογίες, μαγείες, θαύματα, ανόητα τηλεπαιχνίδια του τζόγου, κουτσομπολιά, ψυχαγωγικές εκπομπές του χειρίστου επιπέδου, εκπομπές τηλεμάρκετινγκ,, εκπομπές που εξευτελίζουν την προσωπικότητα των καλεσμένων, διαφήμιση με το τσουβάλι και πολλά τυχερά παίγνια και δώρα, δηλαδή ο τηλεοπτικός τζόγος στην αποθέωσή του.

Τα λεγόμενα πρωινάδικα (πρωινοί καφέδες) βρίθουν από εκδηλώσεις ανθρώπινης βλακείας και ανοησίας. Μέσα σ' αυτό το αδηφάγο τηλεοπτικό τοπίο της ανομίας ξεφύτρωσαν και οι τηλε-δικαστές με τις κρυφές κάμερες και τα επιτελεία τους, τα στημένα σκηνικά του εντυπωσιασμού, οι οποίοι «ελέω λαού» ανέλαβαν εργολαβικώς να καθαρίσουν την κοινωνία από τα σκάνδαλα και τους κατεργάρηδες, αδιαφορώντας για κάθε δημοσιογραφική δεοντολογία και για τα ανθρώπινα δικαιώματα των επιλεγμένων εκάστοτε στόχων τους. Κοντολογίς, η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση εκπέμπει ό,τι ευτελέστερο, που μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην ετερονομία της συνείδησης.

Δηλαδή μία κατάσταση όπου οι άνθρωποι διαμορφώνουν (όπως ανέλυσαν ο Μαρξ και ο Μαρκούζε αργότερα) ψευδή συνείδηση για τον κόσμο και την πραγματικότητα. Η ψευδής συνείδηση είναι προϊόν της λαϊκότροπης ιδεολογίας για έναν ανεστραμμένο κόσμο, του οποίου η μοίρα υποτίθεται ότι καθορίζεται από δυνάμεις που βρίσκονται έξω από τον άνθρωπο. Για παράδειγμα, ετερόνομη συνείδηση έχει κάποιος που πιστεύει ότι η μοίρα του και τα πεπρωμένα του καθορίζονται από την ετυμηγορία των άστρων, γι' αυτό και καταφεύγει στους αστρολόγους και στους μάγους της τηλεόρασης που λυγίζουν κουταλάκια.

Η εμπορευματοποιημένη ιδιωτική τηλεόραση κατακερματίζει την πραγματικότητα και την προσφέρει ανεστραμμένη, για να μπορεί να πουλάει γενικώς και να χειραγωγεί τους ανυποψίαστους και κάθε είδους κατατρεγμένους αυτού του κόσμου. Στην ουσία δεν είναι απέναντι στην εξουσία, (όπως θέλει να επαίρεται) αλλά είναι η ίδια η εξουσία, που υποκαθιστά όλες τις θεσμοθετημένες εξουσίες μιας συνταγματικής πολιτείας, αφού προηγουμένως τις υπονομεύει. Αυτό το μοντέλο της τηλεόρασης τρώει τα σωθικά του και αργά ή γρήγορα είναι καταδικασμένο να καταρρεύσει.
ΠΗΓΗ: εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ,5-12-2005

Τρομοκρατία, δημοκρατία και πατερναλισμός

του Δ.Δημητράκου, καθηγητή Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Υπάρχει σχέση μεταξύ τρομοκρατικής δράσης και πολιτικού πατερναλισμού; Η όλη ιδέα μοιάζει αντιφατική εξ αρχής: πώς είναι δυνατόν να συμβιβάζεται μια ανατρεπτική δραστηριότητα κατά της κατεστημένης εξουσίας με μια πολιτική προστατευτικής κηδεμόνευσης των κυβερνωμένων από τους κυβερνώντες; Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η τρομοκρατία ως πολιτική έννοια γεννιέται από την πρώτη κρατική εξουσία που θέτει στον εαυτό της παγκόσμια σωτηριολογική αποστολή: τη Γαλλική Επανάσταση...

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0eOv4ryqv
Under Creative Commons License: Attribution


Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Τρύπα στη στέγη της κ. Γκάβελ

Του ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΑΡΑΝΙΤΣΗ

Οι νεκροί θέλουν γυάλινα σπίτια, διάφανους φράκτες, κουρτίνες από αέρα· το γεγονός ότι τα πνεύματα περνάνε μέσα από τοίχους μόνον τυχαίο δεν είναι. Έτσι ο κόσμος μας, ο μεταμοντέρνος κόσμος, οδηγείται στη διαφάνεια και στη λατρεία των ανέσεων που αυτή προσφέρει.

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0eKefGoJs
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Η ωφέλιμη ελευθερία

I found this fascinating quote today:

Όλοι διακηρύσσουν (και οι περισσότεροι μάλιστα το πιστεύουν) ότι η ελευθερία είναι καλό πράγμα . Το πρόβλημα όμως είναι ότι λίγοι γνωρίζουν γιατί. Άλλοι πιστεύουν στην ελευθερία διότι τους κάνει να νιώθουν καλά και άλλοι διότι χύθηκε αίμα γι' αυτήν. Τι στην ευχή! Τόσοι και τόσοι σκοτώθηκαν για να είμαστε εμείς ελεύθεροι, δεν μπορεί να έκαναν λάθος. Κάποιοι άλλοι πιστεύουν ότι η ελευθερία είναι κάτι κληρονομικό. Ότι γεννιόμαστε ελεύθεροι και έτσι πρέπει να παραμείνουμε. Ακολουθούν την παράδοση της θεωρίας των φυσικών δικαιωμάτων, η συνοπτικότερη και ίσως καλύτερη διατύπωση της οποίας απαντάται στη «Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ»: «Θεωρούμε αυτές τις αλήθειες αυταπόδεικτες, ότι όλοι οι άνθρωποι δημιουργούνται ίσοι και ότι προικίζονται από τον Δημιουργό τους με συγκεκριμένα και αναφαίρετα Δικαιώματα, ανάμεσα στα οποία είναι η Ζωή, η Ελευθερία και η επιδίωξη της Ευτυχίας».spoudasterion.pblogs.gr, Ludus Literarius

You should read the whole article.

Οι βάρβαροι και οι νεοβάρβαροι

Μόνο με τον διάλογο, την ανεκτικότητα και τη συνύπαρξη των διαφορών θα αφήσουμε πίσω μας την εποχή των πολέμων, του φονταμενταλισμού και της αντιπαράθεσης Δύσης- Ισλάμ, υποστηρίζει ο γνωστός θεωρητικός Τσβετάν Τοντόροφ

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0dhHrOWGw
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Ελευθερία και δημοκρατία

Η ελευθερία και η δημοκρατία θεωρούνται συγγενείς έννοιες. Το ιδανικό της ανθρώπινης ελευθερίας συνοδεύει την πολιτική σκέψη της σύγχρονης εποχής, εκείνης που εγκαινιάζουν οι πρώτες δημοκρατικές επαναστάσεις, πρώτα στην Αγγλία και στην Αμερική και αργότερα στη Γαλλία. Η κεντρική ιδέα που τις ενέπνευσε είχε ήδη σχηματισθεί την εποχή του Διαφωτισμού: κάθε άνθρωπος είναι ανεξάρτητος και ίσος σε ηθική αξία με οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο και δεν πρέπει να δεχθεί να υποστεί πολιτικό εξαναγκασμό ή εξουσιαστική κηδεμονία. Η ελευθερία ήταν νόμιμο και φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου και δεν ήταν ανεκτός ο περιορισμός ή η κατάργησή της από την πολιτική εξουσία με πρόσχημα την ανωριμότητα ή την ανάγκη προστασίας των ατόμων που συνιστούν ένα κοινωνικό σύνολο.

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0dWWXZ8pD
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Το μηδέν σαν μακρόβιος επιθανάτιος ρόγχος

Του Στελιου Ραμφου

Από τις στάχτες της Αθήνας και των άλλων πόλεων της χώρας γεννιέται ένα ερώτημα: Πώς τόσος μηδενισμός σήμερα στην «ευρωπαϊκή» Ελλάδα; Θα ήταν εύκολη η απάντησι, εάν η ιστορία ακολουθούσε προκαθωρισμένα σχήματα· δεν ακολουθεί και γι’ αυτό τα γεγονότα αποκτούν διαστάσεις όχι τόσο αφ’ εαυτών, όσο από συνδυασμούς απείρων μικρών λόγων, που συγκυριακά τους προσδίδουν μοναδικότητα. Ολα παίζονται στην δυνατότητα ενεργοποιήσεως υφισταμένων κοινωνικοπολιτισμικών πλαισίων με τρόπο απροσδόκητο, στον τύπο αληθείας που αναδεικνύομε, ώστε να ξεγυμνώσουμε την κρατούσα «αλήθεια» και «λογική». Εξ ου και ενώ τα γεγονότα επιστρέφουν, η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται. Επομένως δεν σκοπεύω να καταθέσω την «γνώμη» ή «άποψί» μου περιγράφοντας τα διατρέξαντα των τελευταίων ημερών· με ενδιαφέρει η σκέψι να διασώζη τον ζητητικό χαρακτήρα και την ενέργεια που θα ευρύνη τον ορίζοντά τους με νέες δυνητικές προοπτικές.

Αιφνιδιασμένες από τις διαστάσεις που έλαβε ο θάνατος του άτυχου μαθητή σε όλη την επικράτεια, η κοινή γνώμη, η κυβέρνησι, οι πολιτικές ηγεσίες, η ηγεσία του αστυνομικού σώματος, ακόμη προσπαθούν να καταλάβουν. Το μέγεθος της μαθητικής εξεγέρσεως είναι τόσο μεγάλο, ώστε και αυτές οι αντιεξουσιαστικές κινήσεις να δηλώνουν επίσημα ότι δεν πρωτοστάτησαν. Το φαινόμενο δεν ανταποκρίνεται στη συνήθη αντιπολιτευτική πρακτική, οπότε δεν ερμηνεύεται με τα διαθέσιμα αναλυτικά εργαλεία. Αμηχανία και ανησυχία έχουν καταλάβει τους αρμοδίους παράγοντες, ενώ οι δυστυχείς καταστηματάρχες μετρούν αλαφιασμένοι τις ζημιές.

Να καταλάβουμε

Πώς να κατανοήσουμε την εκδικητική βία που απλώθηκε με ταχύτητα πυρκαγιάς και πρωταγωνιστές χιλιάδες θυμωμένα παιδιά ηλικίας 8 έως 18 ετών; Η εξήγησι χρειάζεται όχι τόσο πολιτικούς όρους όσο ποιητικούς και ψυχολογικούς, οι οποίοι τηρουμένων των αναλογιών, μου θυμίζουν τον γαλλικό Μάη του 1968. Τότε η δυσφορία των φοιτητών για ένα πανεπιστήμιο και μια κοινωνία που βυθίζονταν στο τέλμα των αρτηριοσκληρωτικών τους δομών εκφράσθηκε με καταλήψεις και οδοφράγματα, των οποίων η συμβολική ξεσήκωσε αλληλέγγυα το κοινό αίσθημα. Η απωθημένη στις ψυχές και συμβιβασμένη με τα στερεότυπα του αποπετρωμένου συστήματος δυσφορία εκλύθηκε δημιουργικά χάρι στους «λυσσασμένους» φοιτητές του «Κινήματος της 22ας Μαρτίου». Οι φοιτητές αυτοί, χωρίς να το συνειδητοποιούν, έδωσαν συμβολική μορφή στο ζωτικό αίτημα για ουσιαστικότερη δημοκρατία και το εξέπεμψαν χρησιμοποιώντας την παλιά γλώσσα για νέα πράγματα. Για την ακρίβεια «σκηνοθέτησαν» το σχήμα της αντιστάσεως στην κρατική βία στο πνεύμα του προτάγματος μιας συμμετοχικής πολιτείας, προσφέροντας στους πολίτες την δυνατότητα να εξωτερικεύσουν την απωθημένη δυσφορία τους θετικά στο πλαίσιο ενός πλατύτερου νοήματος. «Σκηνοθεσία» και «παράστασι» είχαν στην πνοή τους τέτοια δύναμη, ώστε το σύστημα να χάση την ηθική του νομιμοποίησι και να παραλύση μαζί με τους μηχανισμούς καταστολής και η ιστορία να λήξη με «συμβόλαιο» ενεργού συμμετοχής των πολιτών στο κοινωνικό γίγνεσθαι και ελευθερωτική ανατροπή του ήθους της καθημερινότητος.

Στην δική μας περίπτωσι ο εκρηκτικός μηχανισμός ήταν παρόμοιος αλλά το μήνυμα και ο συμβολισμός του μηδενιστικός. Η είδησι ότι αστυνομικός σκότωσε στα Εξάρχεια ένα γυμνασιόπαιδο λειτούργησε σαν θρυαλλίδα στις ψυχές των μαθητών ξυπνώντας πολύ σκοτεινά ένστικτα για να βγουν σαν προτάσεις. Τα σημερινά παιδιά πιέζονται ασφυκτικά για επιδόσεις χωρίς αντίκρυσμα, το δε μέλλον τους κρίνεται από μια πολιτεία στα μάτια τους ανυπόληπτη, καθώς η ανικανότητα επιβραβεύεται θρασύτατα και η ατιμωρησία βασιλεύει, την αξία αποφασίζουν οι προσωπικές σχέσεις, η δε ζωή αδειάζει από νόημα και κρύβει το κενό πίσω από αστραφτερές βιτρίνες. Η Εκκλησία βουλιάζει σε δεινή πνευματική παρακμή, η Δικαιοσύνη έχει στους κόλπους της κυκλώματα, οι συνδικαλιστές χρησιμοποιούν τα δικαιώματα με τη λογική της διαλύσεως, τη στιγμή που αποτελούν ευκαιρίες αυτοσυνειδησίας, ενώ η διαφθορά ως επηρμένη ευτέλεια καγχάζει μνησίκακα και μας θέλει όλους ίδιους.

Ταυτίσθηκαν με τον μαθητή

Σ’ αυτό το κλίμα ο σπαρακτικός θάνατος έλαβε στις ψυχές των μαθητών συμβολικές διαστάσεις. Αναγνώρισαν ταυτιστικά τον δικό τους θάνατο σαν στερημένη ελπίδα, πράγμα που ενεργοποίησε εκρηκτικά μέσα τους την αγωνία του μηδενός και γύρισε το αίσθημα της αδυναμίας σε βουβή εκδικητική μανία, οπότε άρχισαν να σπάζουν τις βιτρίνες των καταστημάτων και να πυρπολούν τις τράπεζες σαν εμβλήματα μιας ζωής που εννοεί εκ συστήματος να οδηγή ευνουχιστικά σε απορριπτικές συγκρίσεις. Η αγωνία τους απλώθηκε ασυγκράτητα σαν τιμωρός φωτιά στους δρόμους και στις πλατείες των Αθηνών, συμπαρασύροντας τους απανταχού της Ελλάδος ομηλίκους, οι οποίοι έδρασαν από κοινού ταχύτατα και άγρια με τρόπο που μπέρδεψε και πανικόβαλε αρχές και κοινωνία.

Εχει σημασία να αναγνωρίσουμε μια ψυχολογία διαποτισμένη από την συμβολική του θάνατου και της φωτιάς, ψυχολογία τέλους της θετικότητος που εξαπολύει μέσα μας σκοτεινές δυνάμεις και αναγωγικές. Βιώνουμε τον θάνατο εναγώνια και απελπισμένα, ενώ η φωτιά προβαίνει σαν σύμβολο καθαρτήριο και καταστροφικό. Εγκαταλελειμμένοι, νοιώθουμε ψυχικά νεκροί και ένοχοι σε μία διαρκή απειλή, παραπαίουμε μεταξύ εξαρτήσεως και αυταρκείας, οπότε φεύγουμε έντρομοι στην θέα του κόσμου και του εαυτού μας, καθώς η εσωτερική διάσπασι αφήνει τα ένστικτα ανεξέλεγκτα να μας κυκλώνουν σαν χάος.

Το αρνητικό περιεχόμενο του ψυχισμού που εδώ με απασχολεί έχει προϊστορία. Ο νεώτερος μηδενισμός γεννιέται όταν με τον Φίχτε ο Λόγος αρχίζη να παράγεται από ένα απόλυτο υποκείμενο του οποίου η άπειρη βούλησι ακυρώνει την αντικειμενική πραγματικότητα, που τόσο τιμούσε ο Διαφωτισμός. Πλέον ο άνθρωπος έχει χρέος να καταστρέψη όλες τις πεπερασμένες μορφές που τον χωριζουν από την ελευθερία του. Σκοπός της ζωής παύει να είναι η ευδαιμονία και γίνεται η απόλυτη ελευθερία του ανθρώπου, κάτι συνεπαγόμενο τον θάνατο του Θεού. Η εναντίωσι του απεριόριστου «θέλω» προς τον περιορισμό της Φύσης έκανε τον μηδενισμό ευπρόσδεκτο στην Ρωσία εν είδει εξεγέρσεως εναντίον τού τσαρικού δεσποτισμού και όλων των αθλιοτήτων που συντηρούσε και εξέτρεφε. Για τους αναρχικούς μηδενιστές τύπου Νετσάγιεφ, η τάξι ήταν έγκλημα, η καταστροφή δημιουργία και η τρομοκρατία αυτοσκοπός. Η κυριαρχία του αυτόνομου αισθήματος στην συνείδησι βρήκε πρόσφορο εδαφος στον αρνησίκοσμο μυστικισμό της Ορθοδοξίας και διά της αφιλαυτίας ανήγαγε το ένστικτο, σε υπέρλογο σκοπό.

Πέρα από τον μηδενισμό

Στην Ελλάδα ο μηδενισμός τούτος δεν είχε απήχησι. Το βάρος της τυποτελετουργικής θρησκευτικότητας δεν άφηνε περιθώρια στο αίσθημα να αναπτυχθή αυτοδύναμα, ενώ ο Διαφωτισμός δεν πέτυχε ισχυρή διεισδυτικότητα, για να ελευθερώση μαζί με το άτομο και την εσωτερική του ζωή. Μας κατέχει ένα αίσθημα υπερβατικού, με περιεχόμενο τον εαυτό του, αίσθημα το οποίο εσωτερικεύουμε σαν μελαγχολικό καημό, μας ωθεί δε σε ανοιχτή σύγκρουση με τον καθολικό λόγο του φυσικού κόσμου και του κρατικού θεσμού, για να μας συσπειρώσει στους δεσμούς τόπου (πατρίδα), αίματος (οικογένεια) και κοινής μοίρας (θρησκεία). Αφ’ ης στιγμής όμως με τον κοινωνικό εκσυγχρονισμό η ανάπτυξι της ατομικότητας έκανε χωρητικότερη την συνείδησι και ικανή να έχη περιεχόμενο τη δική της θετικότητα ή το δικό της κενό, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για ένα μεταχρονολογημένο ιθαγενή μηδενισμό. Αυτό αξίζει να το κρατήσωμε.

Πρόκειται για στοιχείο νευραλγικό, στην πνευματική αξιοποίησι του οποίου θα μπορούσε να στηριχθή ένας αξιόλογος νεοελληνικός πολιτισμός, του οποίου οι θεσμοί να υπολογίζουν και το αίσθημα, ώστε να μην απωθήται ως αγωνία εγκαταλείψεως αρνητικά. Ως γνωστόν η ανατολική χριστιανική παράδοσι αρνείται στον ασκητικό πυρήνα της τον πολιτισμό, αφού θέλει να σώζεται ο άνθρωπος εκτός κόσμου. Αντιθέτως η δυτική χριστιανοσύνη άρχισε τον 12ο αιώνα να συμφιλιώνεται με τον φυσικό κόσμο και να περιλαμβάνει στα μέσα για την εξύψωση του ανθρώπου τον παράγοντα του πολιτισμού. Με τον πολωτικό ψυχισμό που διαμορφώνει η εσχατολογική πίστι της Ορθοδοξίας, τα αισθήματα της υπερβατικής λυτρώσεως και η δίψα της θείας δικαιοσύνης τρέπονται εύκολα σε παράφορη αποκαλυπτική πεποίθησι που κάνει τον άνθρωπο υπερευαίσθητο με τον εαυτό του και τρυφερό με την καταστροφή. Το δείχνει το ρωσικό προηγούμενο του 19ου αιώνα και το απιρρωνύουν οι φωτιές των Αθηνών – μεταπολιτευτικό παραπροϊόν συνδυασμού ιδεολογικής ορμής και πνευματικής ένδειας, που συν τω χρόνω μετατράπηκε σε αγωνιώδες άρπαγμα από τον δικό του μακρόβιο επιθανάτιο ρόγχο. ΠΗΓΗ: εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 14-12-2008

Το Αύριο, το Χτες και οι νέοι

Όσοι αγνοούν τα αίτια και τους αίτιους των χτεσινών εγκλημάτων, γίνονται τα πιο πρόθυμα θύματα των σημερινών και αυριανών εγκληματιών

Read more: http://spoudasterion.pblogs.gr/#ixzz0cZcXJA1K
Under Creative Commons License: Attribution

Εδώ γράφουμε αυτά που θέλουμε να εμφανίζονται μετά το "Διαβάστε περισσότερα".

Ποιοι δημιουργούν την παγκόσμια φτώχεια

I found this fascinating quote today:

Αν θέλουμε να εξηγήσουμε τη φτώχεια του Τρίτου Κόσμου πρέπει να επικεντρώσουμε την προσοχή μας όχι μόνο στη δομή της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και στη δομή του κράτους στις περισσότερες χώρες της περιφέρειας και της ημιπεριφέρειας. Με άλλα λόγια το πρόβλημα της παγκόσμιας φτώχειας (και η λύση του) έχει διττό χαρακτήρα. Έχει να κάνει και με τον ρόλο που οι οικονομικά ισχυρές χώρες παίζουν στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησηςμε τον τύπο της κρατικής εξουσίας που κυριαρχεί στις χώρες του Νότου ­ ένας τύπος εξουσίας που μπορεί κανείς να ονομάσει κλεπτοκρατικό. και spoudasterion.pblogs.gr, Ludus Literarius

You should read the whole article.

«Κουκουλοφόροι»

του Κ.Τσουκαλά, καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η κοινωνία και το «οικουμενικό έγκλημα»

Μερικοί αριθμοί είναι εφιαλτικοί: σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το ετήσιο εισόδημα των «υπερεθνικών» εγκληματικών οργανώσεων και οργανισμών είναι της τάξεως του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων. Ποσό που υπερβαίνει το αθροιστικό εθνικό εισόδημα όλων των υπανάπτυκτων χωρών, στις οποίες συνωθούνται τρία δισεκατομμύρια άνθρωποι, έξι δηλαδή στους δέκα κατοίκους του πλανήτη. Και ταυτόχρονα ξεπερνά επίσης τον αθροιστικό κύκλο εργασιών των 500 μεγαλύτερων επιχειρήσεων του κόσμου, όπως αναφέρονται από το περιοδικό «Fortune».

Τέτοιας όμως τάξης εισοδήματα δεν «τρώγονται» ούτε και «μοιράζονται» με οποιοννήποτε τρόπο στους πολυάριθμους υπαλλήλους, συμμετόχους και συνεργούς. Σαν το κεφάλαιο εν γένει, πρέπει να «επενδυθούν», να διακινηθούν και να συσσωρευθούν στο μεγαλύτερο μέρος τους. Και αυτό θα γίνει βέβαια κατά προτίμηση στη ρευστή, ανώνυμη και ανεξέλεγκτη υπερεθνική οικονομία, η οποία μετά από μια λιγότερο ή περισσότερο περίπλοκη διαδικασία «ξεπλύματος» αποδίδει τους νέους κεφαλαιούχους στην άσπιλη κοινωνία των «καθαρών» μεγιστάνων. Οι «δημοσιονομικοί παράδεισοι» των ευλογημένων νησιών της Καραϊβικής, που δεν θέλουν να γνωρίζουν το χρώμα του χρήματος ή των καταθετών, διακινούν ήδη πάνω από 15% του ακαθάριστου παγκόσμιου προϊόντος. Το περισσότερο από αυτό είναι υπό μεταβάπτισιν. Ετσι, τα τερατώδη ποσά που διακινούνται από το «έγκλημα» θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν ένα μικρό μόνο μέρος από τα ποσά που διακινούνται από τους «εγκληματίες» και τους νόμιμους ή παράνομους διαδόχους τους. Ως βρώμικο, υπό καθαρισμόν ή ήδη απαστράπτον, το μεγαλύτερο ίσως μέρος του υπερεθνικού κεφαλαίου είναι σαφέστατα και απερίφραστα «εγκληματογενές.

Από τη μεριά τους, εγκλωβισμένες στις δικές τους αναχρονιστικές κανονιστικές προϊδεάσεις, οι έννομες Πολιτείες προτάσσουν και προστατεύουν τις έστω αμφιλεγόμενες «αξίες» τους. Αιχμάλωτες της υπερεθνικής ανταγωνιστικότητας, αρκούνται στο να ψελλίζουν τον περί δικαιοσύνης, δικαίου, αξιοκρατίας και επιείκειας λόγο. Υποτασσόμενες στα συλλογικά κελεύσματα των σε μεγάλο βαθμό εγκληματολάγνων ή, στην καλύτερη περίπτωση, πραγματιστικά ανεκτικών κατεχόντων, εμφανίζονται αδέκαστες έναντι όλων των ορατών μικροπαραβατών. Εκλιπαρούν επενδύσεις από τους νόμιμους διαδόχους των μεγαλεμπόρων ηρωίνης και καταδιώκουν τους απλούς χρήστες κάνναβης. Διακινούν και επινέμουν το ανεξέλεγκτο και ολοένα διογκούμενο ιθαγενές «πολιτικό χρήμα» πατάσσοντας επιδεικτικά όσα φαινόμενα μικροδιαφθοράς θα εκβρασθούν παρ' ελπίδα στην επιφάνεια της (ελεγχόμενης) δημοσιότητας. Σαν τον Σολομώντα κηρύσσουν ακατάπαυστα την αρετήν «ενώπιον τριακοσίων γυναικών και επτακοσίων παλλακίδων». Αντίθετα όμως με τον φιλήδονο βασιλέα, και ακολουθώντας ίσως τη συνταγή του Αγίου Τερτυλλιανού, «πιστεύουν» ή προσπαθούν να πείσουν ότι η αρετή αυτή μπορεί πράγματι, κάποτε, να πρυτανεύσει, επειδή κάτι τέτοιο είναι απίστευτο. Credo quia absurdum.

Εν τω μεταξύ βέβαια οι Πολιτείες και οι πολίτες αντιμετωπίζουν τα εφιαλτικά απόνερα του παγκόσμιου ζόφου. Εξουθενωμένες από τις σωρευτικές επενέργειες του συστήματος, οι άνεργες και ανοικονόμητες μάζες μετακινούνται, απειλούν, απελπίζονται και αρπάζουν. Ακόμη και αν φτάνουν στα αφτιά τους τα κηρύγματα περί αρετής και αξιοκρατίας, δεν είναι βέβαια δυνατόν να ηχήσουν πειστικά. Ως μόνοι εναπομένοντες Θωμάδες «αυτοί» δεν πιστεύουν στην αγγελική αξιοκρατία. Και χωρίς να το ξέρουν, άγονται απλώς στο να μιμηθούν τους πραγματικούς εμπνευστές της απόγνωσής τους, μεταφέροντας τη βία και τον φόβο στην καθημερινότητα των καλών νοικοκυραίων.

Αυτοί οι τελευταίοι όμως «πιστεύουν», ή τουλάχιστον υποκρίνονται ότι πιστεύουν. Και γι' αυτό ίσως θα αφήσουν τον εαυτό τους να εμπνευσθεί και αυτός από τον δίκαιο Σολομώντα, υπερβαίνοντάς τον βέβαια. Η δική τους βία είναι συμβολικά «δικαιωμένη». Και προκειμένου να εξορύξουν επί πιστώσει τους κατά τεκμήριο απειλητικούς οφθαλμούς, οπλίζονται με τα δίκαννά τους και την αγανάκτησή τους, απειλούν να αυτοδικήσουν, οργανώνουν πογκρόμ και διατρανώνουν ότι θα πάρουν το κράτος και τον «νόμο» (ποιον;) στα χέρια τους: με τις ευλογίες βέβαια των ΜΜΕ, που ολοένα και περισσότερο τρέφονται με τη βία την οποία καταδικάζουν και υποθάλπουν. Τα αποτελέσματα είναι τερατώδη. Οπως δήλωσε προσφυώς ο υπεραμυνόμενος του προσωπικού του αντιρατσισμού δήμαρχος της Ραφήνας, «πρέπει να γίνουμε ρατσιστές» (sic!). Και όχι μόνο. Οι «κουκουλοφόροι» ληστές θα αποτελέσουν τον καταλύτη που θα ενεργοποιήσει σε οικουμενικό επίπεδο τη «θεμελιώδη προτεραιότητα των αυθόρμητων και επιθετικών δυνάμεων», για τις οποίες μιλούσε ο Νίτσε.

Ποιοι όμως είναι οι πραγματικοί «κουκουλοφόροι»; Οι απάτριδες «Αλβανοί χωρίς όνομα» που ενεργοποιούν την υστερική βία των πολιτών ή οι υπερεθνικοί «καταθέτες χωρίς όνομα» που καταστρέφουν την αξιοπιστία των Πολιτειών; Των μεν πρώτων τα ίχνη είναι προσπελάσιμα. Αργά ή γρήγορα οι «εγκέφαλοι» θα συλληφθούν, αν δεν έχει προλάβει να τους «ξεκοιλιάσει» το αυθόρμητο κοινό. Τα ίχνη όμως των δεύτερων θα καλυφθούν με επιμέλεια. Ουδείς γνωρίζει ούτε θα στοιχειοθετήσει ποτέ με την απαιτούμενη πραγματολογική ακρίβεια τις συγκεκριμένες αιτιακές αλυσίδες που συνδέουν από τη μια μεριά τις «επενδυτικές» μετακινήσεις των δισεκατομμυρίων δολαρίων των εμπόρων κοκαΐνης από το Χονγκ Κονγκ στα Μπαρμπάντος και από την άλλη τις ληστείες των «Θρακομακεδόνων». Αυτών των αλυσίδων οι «εγκέφαλοι» θα εξακολουθήσουν να λιάζονται ξένοιαστα στις τροπικές ακτές.

Από τη θεωρία του χάους γνωρίζουμε ότι το φτερούγισμα μιας πεταλούδας στο Πεκίνο αρκεί για να ενεργοποιήσει τους κυκλώνες του Ειρηνικού. Οπως όμως και η μετεωρολογική, έτσι και η κοινωνική αιτιοκρατία δεν είναι πια προφανής. Εξαπολύοντας τις οικονομικές, κοινωνικές και κανονιστικές διαδικασίες που αλλάζουν τη μορφή του κόσμου, το οικουμενικό «έγκλημα» δεν γνωρίζει καν τις συνέπειες, για τις οποίες άλλωστε δεν μπορεί παρά να αδιαφορεί παχυλότατα. Πολύ περισσότερο που οι πραγματικοί «κουκουλοφόροι» δεν είναι αθώες πεταλούδες. Είναι τα αόρατα όρνια που θα ενεργοποιήσουν τα θύματα και τους θύτες, οι οποίοι καλούνται να αλληλοσφαγούν στο όνομα των «αντικειμενικών» παρενεργειών του συστήματος. Από τη θεωρία του χάους έχουμε ήδη φθάσει στην υπερεθνική κοινωνία του χάους. ΠΗΓΗ: εφημ. ΤΟ ΒΗΜΑ, 19-1-1997

Νεολαία- κράτος μια επικίνδυνη σχέση

I found this fascinating quote today:

Ανέκαθεν η Ελλάδα διακρίνεται για την ταξική της ρευστότητα , έπασχε όμως και πάσχει από έντονη πατερναλιστική ιεράρχηση και «κατά σειράν αρχαιότητας» νοοτροπία , που προκαλούν τεράστια απογοήτευση στους νέους, ωθώντας τους ενίοτε στα όρια της οργής . Προσέξτε πόσες φορές το επίθετο «νέος» χρησιμοποιείται συγκαταβατικά για ελπιδοφόρους δημιουργούς ή ακόμη και πολιτικούς για να τους υπενθυμίσει έμμεσα την επετηρίδα και ότι θα πρέπει να περιμένουν. Η ελληνική κοινωνία τιμά ρητορικά τους αγώνες της νεολαίας, είναι ωστόσο κατά βάση αντι-νεολαιίστικη .... Πρόκειται για μια κοινωνία σταθερά προσανατολισμένη και βασισμένη στις μεγαλύτερες ηλικίες ....spoudasterion.pblogs.gr, Ludus Literarius

You should read the whole article.